Төсекте бас қосылған,
Төскейде мал қосылған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдің не бір ауылдың адамдары түнде бір төсекке жатып, күндіз бір төскейде малын бірге жайғанын білдіреді. Астарлы мағынасы — ортақ тіршілік кешкен, бір қоныста өмір сүрген жандардың арасы жақын, тұрмысы, мұңы мен қуанышы ортақ екенін айту. Мұнда туыстық қана емес, бірге өмір сүрудің салмағы мен бір-біріне сүйену мәні көрінеді.
Образдар мен теңеулер
«Төсек» — үй ішіндегі тыныштық, жақындық, бір шаңырақ астындағы ынтымақтың белгісі. «Төскей» — кең дала, мал жайылатын ортақ қоныс. Яғни адам да, мал да ортақ мекенге байланған. Бұл образдар ауыл тіршілігінің тұтастығын, ел ішіндегі байланыс пен өзара тіректі бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне бір ауылдан шыққан, бірге өскен, тұрмысы мен тарихы ортақ адамдарды сипаттағанда айтылады. Мысалы, ауылдан қалаға келсе де, бір-біріне жәрдем беріп, аралас-құралас жүрген екі ағайынды немесе көрші отбасы туралы «бұлар төсекте бас қосылған, төскейде мал қосылған жұрт» деуге болады. Бұл сөз адамдарды тамырын ұмытпауға, бірлік пен сыйластықты сақтауға шақырады.
Tóskeıde mal qosylǵan.