Ымыраны бұзбақ - жаманның ісі;
Қатарды бұзбақ - шабанның ісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал татулық пен ретке қарсы шығу жаман іс екенін ескертеді. «Ымыраны бұзбақ» дегені — адамдардың арасындағы келісім мен бірлікті шайқау, араздық тудыру. Мұндай әрекет жаман мінезді, іштарлықты, өз пайдасын ғана ойлаған кісінің ісі деп бағаланады. Ал «қатарды бұзбақ» — ортақ істегі тәртіпті, үйлесімділікті бұзу. Бұл да шабандықтың, яғни әлсіздік пен керенаулықтың белгісі. Мақалдың астарында: бірлік бар жерде іс өнеді, ал араға іріткі салған адам елге де, ортаға да зиян келтіреді деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ымыран» — адамдардың ауызбіршілігі, келісімі; «қатар» — сап, тәртіп, ұйымшылдық. «Бұзу» сөзі осы құндылықтарды жою, берекені кетіру мағынасын береді. «Жаман» және «шабан» сөздері тек мінезді емес, істің нәтижесін де сипаттайды: жаман адам — татулықты бүлдіреді, шабан адам — істі кешеуілдетіп, қатардан қалдырады. Сондықтан мақалда адам әрекеті тәртіппен, ынтамен, жауапкершілікпен өлшенеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ұжымда, сыныпта, отбасында немесе жұмыста өте орынды қолданылады. Мысалы, команда ортақ жоба жасап жатқанда бір адам өсек айтып, басқаларды бір-біріне қарсы қойса, ол ымыраны бұзған болады. Ал уақытында келмей, тапсырманы созып жүретін адам ортақ істің қатарын бұзады. Сондықтан бүгінгі өмірде бұл мақал бірлікке сызат түсірмей, тәртіп пен келісімді сақтау керегін ұқтырады.
Qatardy buzbaq - shabannyń isi.