Бірлік туралы — 7-бет 409
Сұрыптау:
Кең пейілді кемімес.
Негізгі мағынасы «Кең пейілді кемімес» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі кең, қолы ашық, ниеті таза адамның…
Керіскен көп бопсалар,
Артында қызыл шоғы қалар.
Артында қызыл шоғы қалар.
Негізгі мағынасы Келіспей, керіскен адамдардың ісі ұзаққа бармайды. Бір-бірімен шамданып, тартысқан жұрт көп сөз…
Керіскеннің кесірі келген бақты кетірер.
Негізгі мағынасы Бір-бірімен қырсығып, таласып, келіспейтін адамдардың кесірі қолға келген бақытты да кетіреді. Мақал…
Кілем сатсаң, ауылдасыңа сат,
Бір шетінде өзің отырасың.
Бір шетінде өзің отырасың.
Негізгі мағынасы Кілеміңді сатсаң, ауылдасыңа сат: оның үйіне қонаққа барғанда, сол кілемнің бір шетінде өзің отырасың…
Көзсіз күнелтсең де,
Көпсіз күнелте алмайсың.
Көпсіз күнелте алмайсың.
Негізгі мағынасы Адам көзсіз, яғни соқыр болса да күн көре алады, бірақ көпсіз, ел-жұртсыз күн көре алмайды дейді…
Күнде бір мақал
«Бірлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Көк ит көп итті жеңбес.
Негізгі мағынасы «Көк ит көп итті жеңбес» деген мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы — бірлік жоқ…
Көктің суын көптен аяма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көктен жауған суды, яғни табиғат сыйын халық көптен бөліп пайдаланудан…
Көп ақылды жиналса,
Қиын істі бітірер.
Көп ақымақ жиналса,
Оңай істі бүлдірер.
Қиын істі бітірер.
Көп ақымақ жиналса,
Оңай істі бүлдірер.
Негізгі мағынасы Ақылды адамдар бас қосса, қиын істің де шешімін табады, ал ақымақтар жиналса, оңай істі де бүлдіреді…
Көп ауызы - зеңбірек .
Негізгі мағынасы Көптің аузы зеңбіректей: жұрттың бір ауыздан айтқан сөзі, таратқан хабары ең мықты қарудай күшті…
Көп - дәнекер, көлді де бекітер.
Негізгі мағынасы Көп — дәнекер: көп біріксе, тіпті көлдің суын да бөгеп, бекітеді. Мақал көптің біріктіретін…
Көп ел - сарқылмас көл.
Негізгі мағынасы Көл — даладағы тіршіліктің көзі: оған малы да, аңы да, құсы да келеді, бір шелек алғаннан суы…
Көп ісінде береке.
Негізгі мағынасы Көп болып атқарған істе береке бар. Мақал жұрт жұмылып істеген жұмыс тез әрі сапалы бітетінін, оған…
Көпке қорлық жүрмейді.
Негізгі мағынасы Көпшілікке қорлық жасау, оны ұзақ езгіде ұстау мүмкін емес, көпке зорлық жүрмейді дейді мақал. Жеке…
Көп көмектескен күрмекпен су ішеді.
Негізгі мағынасы Күрішпен бірге өсетін арамшөп күрмек те күріш алқабына жіберілген судан нәр алады; көптің көмегіне…
Көп қайда болса, Құдай сонда.
Негізгі мағынасы Көпшілік жиналған жерде Құдайдың рақымы да болады деген сенім. Мақал көптің бірлігін, ынтымағын…
Көп қорқытады, терең батырады.
Негізгі мағынасы Көп қорқытады, терең батырады: көп жау, көп адам жалғыз кісіні қорқытады, терең су жүзе білмегенді…
Көппен көрген - ұлы той.
Негізгі мағынасы Көппен бірге көрген қиындық та ұлы той сияқты дейді. Мақал көбіне ортақ бәле, жалпы апат кезінде…
Көптен бөлінген үй оңбас.
Негізгі мағынасы Көптен, яғни ауылдан, ағайыннан, жұрттан бөлініп, оқшау өмір сүруге кеткен үй оңбайды, оңалмайды…
Көптен жау құтылмас.
Негізгі мағынасы Көп болып қуса, жау құтылмайды. Мақал ел біріккенде дұшпанның қаша алмайтынын, жеңілетінін айтады…
Көптен қоян құтылмас.
Негізгі мағынасы Көп болып қуса, қоян да құтылмайды. Қоян — шапшаң, айлалы аң, жалғыз аңшыдан оңай қашып құтылады; ал…
Көптескен жау қашырады,
Көмектескен қонақ аттандырады.
Көмектескен қонақ аттандырады.
Негізгі мағынасы Көп болып жұмылған жұрт жауды да қашырады, бірігіп көмектескен ағайын қонақты да аттандырады. Мақал…
Көптік қайда болса, тоқтық сонда.
Негізгі мағынасы Көптік қайда болса, тоқтық сонда: көп адам бірге тұрып, бірге тірлік еткен жерде молшылық, тоқшылық…
Көптің көзі көреген, қолы береген.
Негізгі мағынасы Көпшіліктің көзі көреген, яғни бәрін байқайды, ештеңе оның назарынан тыс қалмайды; қолы береген…
Көптің күші көлдей,
Көшіп жүрген желдей.
Көшіп жүрген желдей.
Негізгі мағынасы Көпшіліктің күші көлдей мол, көшіп жүрген желдей қуатты дейді мақал. Екі теңеу көптің екі түрлі…
Көптің қолы көкке жетеді.
Негізгі мағынасы Көптің қолы көкке жетеді: жұрт біріксе, ең биік, ең қиын мақсатқа да жетеді. Жалғыз адамның қолы…
Көптің қолы ұзын
Негізгі мағынасы Көпшіліктің қолы ұзын: ол алысқа жетеді, ешкім одан қашып құтыла алмайды. Мақал екі жақты қолданылады…
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
Негізгі мағынасы Көп адам бір-бірлеп түкірсе, көл болады; көп адам біріксе, ел болады. Мақал шағын үлестердің жиналып…
Көпшіліктен береке кетпес,
Берекелі жерден мереке кетпес.
Берекелі жерден мереке кетпес.
Негізгі мағынасы Көпшілік бар жерде береке болады, ал берекелі жерде мереке, той-думан үзілмейді. Мақал тізбек сияқты…
Көрші қадірін не түйе,
Не диірмен қайырады.
Не диірмен қайырады.
Негізгі мағынасы Көршінің қадірін не түйе, не диірмен қайырады, яғни оның қадірі түйе керек болғанда немесе диірмен…
Көсеуің ұзын болса, күймес,
Ағайының көп болса, ешкім тимес.
Ағайының көп болса, ешкім тимес.
Негізгі мағынасы Көсеуің ұзын болса, отты қозғағанда қолың күймейді; ағайының көп болса, саған ешкім тиісе алмайды…
Көтере алмасаң, қоса арқала.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір жүкті жалғыз көтере алмасаң, оны бірге көтер. Астарлы мағынасы…
Көшпелі елде ақың болса,
Көше-көше қасыңа келер.
Көше-көше қасыңа келер.
Негізгі мағынасы Көшпелі ел бір орында тұрмайды, бірақ оның ішінде сенің ақың, яғни тиесілі үлесің, берген қарызың…
Күшке күш қосылса - құп,
Елге ел қосылса - құт.
Елге ел қосылса - құт.
Негізгі мағынасы Бір күшке екінші күш қосылса, ол жақсы, құптарлық іс; ал бір елге екінші ел қосылса, ол құт — береке…
Қазақ ауылы қарайлас,
Шеру соңы орайлас.
Шеру соңы орайлас.
Негізгі мағынасы Қазақ ауылдары бір-біріне қарайлас: бір-біріне көз салып, қиын кезде қол ұшын беріп отырады. Шеру…
Қазан асылса, тамақ пісер,
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Негізгі мағынасы Қазан отқа асылған соң тамақ ерте ме, кеш пе піседі, әйтеуір бір ошақтан түседі. Мақал басталған істің…
Қайғы бөліссе, азаяды,
Қуаныш бөліссе, көбейеді.
Қуаныш бөліссе, көбейеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі күйі мен сезімі бөліскен сайын өзгеретінін айтады. Қайғыны жалғыз көтерсең…
Қанша жуан болса да,
Жалғыз ағаш үй емес.
Қанша жақсы болса да,
Жалғыз адам би емес.
Жалғыз ағаш үй емес.
Қанша жақсы болса да,
Жалғыз адам би емес.
Негізгі мағынасы Ағаш қанша жуан болса да, жалғыз өзі үй бола алмайды: киіз үйдің сүйегі көп бөлшектен құралады. Сол…
Қарағай бойы қар жауса,
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Негізгі мағынасы Қарағайдың бойындай қалың қар жауса да, сауысқан жұтамайды, аштан өлмей, қыстан аман шығады…
Қара наннан қалаш жақсы,
Жаман ағайыннан Алаш жақсы.
Жаман ағайыннан Алаш жақсы.
Негізгі мағынасы Қалаш — ақ ұннан пісірілген жұмсақ нан, қара наннан гөрі тәтті әрі қадірлі. Мақал осы айқын таңдауды…
Қара нар жүк көтермес бел кеткен соң,
Ел қайда, Сыр дуаннан бір кеткен соң.
Ел қайда, Сыр дуаннан бір кеткен соң.
Негізгі мағынасы Қара нар — ең күшті, жүкке төзімді түйе; бірақ белі кетсе, яғни белі қайырылып, күші таусылса, ол жүк…