Ұрыстың мерейі - ерлік,
Ырыстың мерейі - бірлік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерлік пен бірліктің ел өміріндегі ең биік құндылық екенін айтады. Тура мағынасында, ұрыс-соғыста адамды абыройға жеткізетін нәрсе — қорқу емес, қайсарлық пен батылдық. Ал ырыс-берекенің, молшылық пен аман-саулықтың негізі — жұрттың ауызбірлігі. Астарлы мағынасы: жеке адамның да, тұтас елдің де жетістігі тек күшпен емес, ортақ мақсат пен ынтымақпен келеді. Батырлық қауіпке қарсы тұруға керек болса, бірлік сол жеткен жеңісті, ырысты сақтап қалуға керек.
Образдар мен теңеулер
«Ұрыс» сөзі мұнда тек соғыс емес, қиындық, тартыс, сын сәтінің бейнесі ретінде алынған. «Мерейі» — абыройы, даңқы, қадір-қасиеті деген ұғым. Яғни, қиын кезде ерлік танытқан адам құрметке ие болады. Ал «ырыс» — береке, құт, мол несібе. Оған жеткізетін күш ретінде «бірлік» көрсетіледі. Бұл жерде ерлік пен бірлік бір-бірін толықтыратын екі тірек сияқты берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалны үлкен ұжымда, мектепте, жұмыста немесе елдік мәселеде қолдануға болады. Мысалы, бір сынып жарыста жеңіске жетуі үшін тек бір оқушының қабілеті емес, бәрінің ұйымшылдығы қажет. Егер әркім өз міндетін адал атқарса, нәтиже де берекелі болады. Сондықтан батыл қадам жасау керек жерде — ерлік, ортақ істі алға бастыруда — бірлік қажет.
Yrystyń mereıi - birlik.