Ер жігіт бір өледі,
Қорқақ мың өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ер адам бір-ақ рет өледі, ал қорқақ адам қауіптеніп, үрей құшағында қайта-қайта өліп жүргендей күй кешеді. Астарлы мағынасы — батыл, намысты адам қиындыққа мойымай, бір шешім қабылдап, соның салдарын көтере алады; ал қорқақ кісі әр істен шегініп, өмір бойы сенімсіздік пен күдікке байланады. Демек, ерлік — бір сәттік қауіптен қорықпау емес, өмірде табандылықпен әрекет ету.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір өледі» деген тіркес ер адамның тағдыры бір-ақ рет болатын нақты өлімді білдірсе, «мың өледі» дегені қорқақтың ішкі азабы мен әлсіздігін бейнелейді. Мұнда «өлу» сөзі тура мағынада емес, рухани күйзеліс, жасқану, тәуекелден қашу мағынасында қолданылған. Яғни, батыл адам сырттай қатерлі көрінгенмен, іштей берік болады; қорқақ адам қауіп жоқ жерде де үрей құрып, өз-өзін әлсіретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жауапкершілік алып, қорқынышты жеңу қажет болғанда қолданады. Мысалы, жас маман жаңа жұмысқа орналасқанда қателесіп қаламын деп тартынбай, іске кіріссе, бұл — осы мақалға сай әрекет. Себебі өмірде батыл қадам жасамай, адам алға жылжи алмайды.
Qorqaq myń óledi.