Сары уайым - жігітке сор.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сары уайым - жігітке сор» деген мақал орынсыз, ұзақ әрі пайдасыз уайым адамның күшін де, жігерін де жейтінін білдіреді. Тура мағынасында уайымнан адамның берекесі қашады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — ер жігіт қиындыққа мойымай, сабыр сақтап, әрекет етуі керек; бос күйзеліс адамды әлсіретіп, алға басуға кедергі болады. Халық мұнда жігіттің мінезіне қайсарлық, батылдық, тәуекел қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Сары уайым» сөзі мұндағы көңілдің сарғаюын, ойдың жүдеп, жанның тозуын білдіретін бейнелі тіркес. «Сор» — кесір, қасірет, зиян деген ұғым. Яғни уайым адамның жолына түскен жамандықтай әсер етеді. Мақал жігіттің бойындағы жігерді отқа, ал уайымды сол отты өшіретін суға теңегендей әсер қалдырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, емтиханға дайындалып жүрген студент нәтижеден қорқып, күні бойы уайымдай берсе, ойы шашырап, оқуына зақым келеді. Оның орнына жоспарын құрып, сабырмен дайындалғаны дұрыс. Демек, уайымнан гөрі әрекет пен сенім пайдалы.