Соры бар жігітке сортаң жер жолығар,
Айналасы ойпаң жер жолығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тағдырдың кейде адамға қолайсыз жағдайды көптеп жолықтыратынын білдіреді. Тура мағынасында, соры бар жігітке сортаң, ойпаң жер жиі кездеседі: яғни жүретін жолы да, тіршілігі де сәтсіз, ауыр болады. Астарлы мағынасы — адамның басына бір қиындық келсе, ол кейде тізбектеліп, жолын бөгей береді. Дегенмен мақал адамды мойытып тастау үшін емес, өмірдің сынағына дайын болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «соры бар жігіт» — жолы болмай жүрген, тағдыр теперішін көп көрген адам. «Сортаң жер» мен «ойпаң жер» — жүріп өтуге қиын, жайсыз, опық жегізетін мекендер. Бұл образдар адамның өмір жолындағы кедергілерді бейнелейді. Қазақ танымында жер бедері адам өмірінің хал-ахуалына ұқсатып алынған: жер қалай тайғақ, ащы болса, өмір де сондай ауыр сезіледі.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал жоспар бұзылып, іс сәтсіздікке жиі ұшырайтын жағдайларға қатысты айтылады. Мысалы, бір жас маман жұмыс іздеп жүріп, бірнеше рет бірдей себеппен қабылданбай қалса, жұрт оның жолы болмай тұрғанын осы мақалмен сипаттауы мүмкін. Бірақ мұнда үміт үзуден гөрі, сақтанып, тәжірибе жинап, бағытын түзету керектігі де аңғарылады.
Aınalasy oıpań jer jolyǵar.