Төлеңгіт, төреңді күт
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Төлеңгіт, төреңді күт» деген мақалдың тура мағынасы — төлеңгіттің өз төресін, яғни иесін немесе басшысын күтіп, соған қызмет етуі. Астарлы мағынасы — әркім өз орнын, міндетін, жауапкершілігін білуі керек. Төмендегі адам да, жоғарыдағы басшы да өзара сыйластық пен тәртіп сақтаса ғана іс оңға басады. Бұл мақал бағыну емес, орын білу, тәртіп пен ілтипатты сақтау жайын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «төлеңгіт» — қызметші, ел ішіндегі бағынышты адам бейнесі. «Төре» — билік, мәртебе, басшылықтың символы. Осы екі образ арқылы халық қоғамдағы иерархияны, әр адамның өз жауапкершілігі мен әдебін көрсеткен. «Күту» сөзі тек тосып отыру емес, құрметпен қарсы алу, тапсырманы орындауға әзір тұру дегенді де білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал басшы мен қызметкер, мұғалім мен оқушы, ата-ана мен бала арасындағы сыйластыққа байланысты қолданылады. Мысалы, ұйым қызметкері жиналысқа кешікпей келіп, басшының сөзін бөлмей, тапсырманы ұқыпты орындаса, осы мақалдың мәні көрінеді. Яғни әркім өз міндетін адал атқарса, ортада тәртіп те, береке де болады.