Тоқсаны жиналып, тоқты жыққан батырлар,
Сексені жиналып, серке жыққан батырлар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көп адамның бір іске жиналғандағы күшін, бірақ сол күштің әрдайым бірдей дәрежеде болмайтынын меңзейді. Тура мағынасында тоқсан адам бірігіп тоқтыны, сексен адам бірігіп серкені жығыпты деген сурет берілген. Астарлы мағынасы — көп болып атқарған іс кейде үлкен ерлік көрінгенімен, нәтижесі атқарылған іске, ұйымшылдыққа және шын қабілетке байланысты. Яғни сырттай даурығу батырлық емес, ал бірлік пен ыждағат болса ғана іс оңға басады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тоқты» мен «серке» — жас, кіші малдың бейнесі. Олар аса үлкен қиындықты білдірмейді, сондықтан «батырлар» сөзі аздап мысқыл, әжуә реңк береді. Ақын-ойшыл көптің өзін ерекше күш иесі санап, бірақ шын мәнінде онша ауыр іс тындырмағанын астарлап көрсетеді. Санның көп болуы әрдайым сапаның белгісі емес деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де адам көп жиналып, бірақ нәтижесі шамалы болған жағдайларда айтылады. Мысалы, бір мекемеде он шақты адам жиналып ұзақ жиналыс өткізіп, соңында нақты шешім шықпаса, осы мақал еске түседі. Ол артық дақпырттан гөрі нақты іс пен шынайы жауапкершіліктің маңызды екенін ұқтырады.
Sekseni jınalyp, serke jyqqan batyrlar.