Тай өссе, ат шығады,
Ұл өссе, әке тынығады.

Күнде бір мақал

«Тай өссе, ат шығады, Ұл өссе, әке тынығады.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Тай өсіп, ат болады; ұл өсіп ер жетсе, әкесі тынығады. Мақал ұл өсірудің жемісін айтады: ауыр жұмыс, үй-ішінің қамы, мал бағу, отын-су біртіндеп ер жеткен ұлдың мойнына ауысады, әке қартайғанда сүйеніш табады. Бұл табиғи заңдылық: бүгін әкесі баланы бақса, ертең бала әкесін бағады. Мақалда ата-ананың үміті де бар: баланы өсіргендегі еңбегі зая кетпейді, қартайғанда рахатын көреді.

Образдар мен теңеулер

Тай — бір жастан асқан, екі жасқа толмаған жылқы төлі. Оған әлі ер салып, жүк артпайды; ат болғанда ғана мініс көлігіне айналады. Дала тұрмысында ат — қанат: тай атқа айналса, шаруаның жүгі жеңілдейді. Мақал осы суретті ұлға көшіреді: бала да ер жеткенде ғана әкенің жүгін көтереді. «Өссе — шығады», «өссе — тынығады» деген қатар құрылыс екі өмірді бір қалыпқа салып, ұқсастықты нанымды етеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Ер жетіп келе жатқан ұлдың еңбегін көргенде әке-шеше риза болып айтады, кейде баласын іске баулығанда үміт ретінде қолданады. Жасөспірімге жауапкершілікті еске салу үшін де айтылады. Ұлы жоқ, тек қызы бар отбасыны кемсітуге қолдану орынсыз. Мысал: «Биыл шөпті ұлым өзі шапты, мен тек қарап тұрдым. Тай өссе, ат шығады, ұл өссе, әке тынығады».

Қолданылу жағдаяттары

— Жайлауда он бес жасар бала әкесінің орнына түнгі күзетке шығады, әкесі көп жылдан бері алғаш рет таңға дейін ұйықтайды.
— Ауылдағы бақшада ұлы жерді өзі қазып, әкесі көлеңкеде шай ішіп отырып, көршісіне баласын мақтайды.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Тай өссе, ат шығады, Ұл өссе, әке тынығады. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Taı ósse, at shyǵady,
Ul ósse, áke tynyǵady.