«Топтан озған - шешен, Көптен озған - көсем.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Топтан озған адам — шешен, көптен озған адам — көсем дейді. Жиын, дау, сөз сайысы кезінде сөзімен басқалардан асып түскен адам шешен атанады. Ал тек бір топтың емес, бүкіл жұрттың алдына шығып, ел ішінде дара көрінген адам көсем болады. Мақал екі дәрежені ажыратады: топ — шектеулі орта, көп — бүкіл ел. Шешендікпен бір жиынды жеңуге болады, ал көсемдік көптің сенімін ұзақ уақыт ұстауды талап етеді.

Образдар мен теңеулер

«Озу» етістігі бәйгеден алынған: аттар топ болып шауып, жүйрігі топтан озып шығады. «Топ жарған» деген сөз де осы көріністен. Мақал шешен мен көсемді бәйгедегі жүйрікке теңейді: біреуі бір топтың ішінде алдыға шығады, екіншісі бүкіл бәйгеде дара келеді. Топ пен көп — бір-біріне жақын, бірақ көлемі әртүрлі ұғымдар, сондықтан шешеннен көсемге қарай баспалдақ сезіледі.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды ерекше көзге түскен адамды мақтағанда немесе шешендік пен басшылықтың айырмасын түсіндіргенде айтады. Мұғалімдер оқушылардың сайыстағы, олимпиададағы жетістігін құттықтағанда да қолданады. Мадақ реңкі басым. Мысалы: «Сен дауда бәрін жеңдің, топтан озған — шешен, енді көптен озуға тырыс».

Қолданылу жағдаяттары

— Аудандық шешендер сайысында жеңген немересіне атасы «Топтан озған — шешен» деп, иығынан қағып құттықтайды.
— Ауылда бәйге біткен соң ақсақалдар топ жарған жүйрікті мақтап отырып, сөзді ел бастаған азаматқа бұрып, көптен озудың қиындығын айтады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Топтан озған - шешен, Көптен озған - көсем. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Toptan ozǵan - sheshen,
Kópten ozǵan - kósem.