«Пірдің соңы - Бекет, Ердің соңы - Есет.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Пірлердің, яғни әулие-ұстаздардың соңғысы, ең ұлысы — Бекет, ерлердің соңғысы, ең ұлысы — Есет. Мақал екі тұлғаны өз саласының шыңы, кейінгілер жете алмаған соңғы үлгісі ретінде мадақтайды. Мұндағы «соңы» — «ең кейінгісі» ғана емес, «шегі, тәмамы» деген мағынада: әулиеліктің шегі — Бекет, ерліктің шегі — Есет. Мақал өткен ұлыларға деген құрмет пен «ондай адамдар енді қайталанбайды» деген сағынышты қатар береді.
Образдар мен теңеулер
Пір — сопылық жолдағы рухани ұстаз, шәкірттерінің жебеушісі; қазақта әр кәсіптің де өз пірі болады деп сенген. Бекет ата — Маңғыстау мен Атырау өңірінде ерекше қадірленетін әулие, оның атымен байланысты жерасты мешіттері бүгін де зиярат орны. Есет — Кіші жүз ішінде есімі аңызға айналған батыр. Мақал әулие мен батырды, рухани күш пен қару күшін қатар қояды. «Бекет — Есет» есімдерінің ұйқасы қысқа мақалды жатталуға жеңіл етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақал аталған тұлғаларды еске алғанда, өңір тарихы туралы әңгімеде, той-жиында ата-баба ерлігін мадақтағанда айтылады. Интонациясы — мақтаныш пен құрмет. Мысалы, Бекет атаға зиярат етіп қайтқан жолаушыларға жол бастаушы қария: «Пірдің соңы — Бекет, ердің соңы — Есет деген», — деп әңгіме бастайды. Басқа өңірдің, басқа рудың ұлыларын кемсіту үшін бұл мақалмен салыстыру жарамайды.
Қолданылу жағдаяттары
— Маңғыстауға саяхатқа барған оқушыларға жол бастаушы жерасты мешітінің жанында мақалды айтып, Бекет ата туралы әңгімеледі.
— Ауылда ас беріліп, ақсақалдар өңірдің батырлары мен әулиелерін еске алғанда, бір қария мақалды айтып, әңгімені бастады.
Erdiń sońy - Eset.