Өкпеден соққан жел жаман
Елінен безген ер жаман.

Күнде бір мақал

«Өкпеден соққан жел жаман Елінен безген ер жаман.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Өкпе тұсынан, қапталдан соққан суық жел адамға тез өтіп, ауыртады. Елінен безген, туған жұртынан теріс айналған ер сондай жаман. Мақал туған елінен бас тартып, өз жұртын менсінбей, жатқа жақтасқан адамды айыптайды. Мұндай адамның қайраты мен ақылы еліне пайда әкелмейді, қайта зиян тигізуі мүмкін, ал өзі тамырсыз ағаштай сүйеніш таппайды. Мақалда ескерту де, қатаң үкім де бар.

Образдар мен теңеулер

Өкпе — тек ішкі мүше емес, қабырға тұсы, бүйір де осылай аталады. Жел алдыңнан соқса, бетіңді бұрып, тұмшаланып жүресің, ал бүйіріңнен соқса, байқамай суық өтіп, ауырып қаласың. Безген ер де сондай: ол сырттан келген жаудан да қауіпті, өйткені іштен шыққан. Безу — жиреніп, теріс айналып кету. Екі жол да «жаман» сөзімен бітіп, қайталау үкім сияқты салмақты естіледі. Табиғаттың жайсыз құбылысы мен адамның опасыздығы бір таразыға тартылған.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды туған жерін, туыстарын менсінбей, олардан теріс айналған адам туралы сынмен айтады. Тәрбиелік сөз ретінде жастарға да айтылады: қайда жүрсең де, тегіңді ұмытпа. Мысалы, шетелге кетіп, ауылына мүлде хабарласпай кеткен жігіт туралы әкесі: «Өкпеден соққан жел жаман, елінен безген ер жаман», — дейді. Оқу, жұмыс іздеп алысқа кеткен, бірақ елімен байланысын үзбеген адамға бұл сөз жараспайды.

Қолданылу жағдаяттары

— Қалаға көшіп, байыған жігіт ауылдағы ағайынының тойына келмей қояды. Нағашы атасы оның атын естігенде мақалды айтып, басын шайқайды.
— Тарих сабағында мұғалім өз жұртын жауға сатқан адамдардың тағдыры туралы айтып, мақалды тақтаға жазады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Өкпеден соққан жел жаман Елінен безген ер жаман. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Ókpeden soqqan jel jaman
Elinen bezgen er jaman.