Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
84.6K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Жаман ағайын күншіл,
Жақсы ағайын сыншыл.
Жақсы ағайын сыншыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның екі түрлі болмысын салыстырады. «Жаман ағайын күншіл» дегені — жақыныңның жетіс...
Ауылдасың жақсы болса,
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — адамның өміріндегі ең жақын тіректердің бірі жақсы көрші мен жақсы жар еке...
Жақыннан - қорған, алыстан - айбар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде әрі жақын ортаның, әрі алыс жұрттың өз орны бар екенін білдіреді. «Жақын...
Жеті атасын білген ұл,
Жеті елдің қамын жер.
Жеті елдің қамын жер.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білетін ұл — өз тегін, шыққан тамырын, ата-бабасының жолын ұмытпаған азамат. Мұндай ада...
Жетім қыздың жеңгесі көп.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың жақын қамқоршысы аз болмайды, яғни ол жалғыз қалғанмен, ел-жұрт, туыс-туған оны сыртқа...
Ағайының бай болса,
Асағаның май болар.
Асағаның май болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ағайының дәулетті, жағдайы жақсы болса, сенің де тұрмысыңа соның шарап...
Жаман туыстан жат артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман, сыйы аз, кесірі тиетін туыстан гөрі, бөтен адам кейде артық бо...
Ағайын бір өліде, бір тіріде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың адам өміріндегі ең маңызды сәттерде бірге болатынын білдіреді. «Бір өліде,...
Әке өлсе - мүлкі мұра,
Аға өлсе - жеңге мұра.
Аға өлсе - жеңге мұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе, оның артында қалған мал-мүлкі баласына не ұрпағына қ...
Атадан алтау тусаң да,
Басыңа түсер бір жалғыздық.
Басыңа түсер бір жалғыздық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша ағайын-туысты болса да, кей сәтте жалғыздықты бастан кешіред...
Ағайынға қадірім жоқ, бетімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз қадірі кейде ең жақын ортасында толық бағаланбай қалатынын білдіреді. «Ағайынғ...
Артқы айылдың батқанын,
Иесі емес, ат білер;
Ағайынның азғанын,
Жақыны емес, жат білер.
Иесі емес, ат білер;
Ағайынның азғанын,
Жақыны емес, жат білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның не қауымның шын күйін көбіне сырт көз анық байқайтынын айтады. «Артқы айылдың бат...
Ағайын татуда ат көп,
Абысын татуда ас көп.
Абысын татуда ас көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы мен туыстар арасындағы татулықтың береке әкелетінін айтады. «Ағайын татуда ат көп»...
Сыпайы сөйлеу - сырбаздық,
Ағайын сәні - сыйластық.
Ағайын сәні - сыйластық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әдеппен, жұмсақ сөйлеген адам көркем, мәдениетті болып көрінеді; ал ту...
Екі ағайынды жігіттің,
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың, арқа сүйер жақынның адам өміріндегі күш-қуатын көрсетеді. «Екі ағайынды ж...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.