«Тіл тәтті, бауыр қатты.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдағы «бауыр» — мұнда туыс емес, адамның іші, жүрегі, мейірімі. Мақалдың тура мағынасы: тілі тәтті, бірақ бауыры, яғни жүрегі қатты. Астарлы мағынасы — кейбір адам сөзді майдай жағып, жылы сөйлейді, бірақ ішінде мейірім, жанашырлық жоқ; көмек керек кезде оның тәтті сөзі іспен расталмайды. Мақал сыртқы жылы сөзге алданбай, адамды ісіне қарап тануға үйретеді, екіжүзділікті сынайды. Шын мейірімді адам көп сөйлемесе де, қиын сәтте қасыңнан табылады.
Образдар мен теңеулер
«Тәтті тіл» — жағымды, кейде жағымпаз сөздің бейнесі. «Бауыр» қазақ танымында мейірімнің, аяушылықтың ордасы: «бауыры елжіреді», «бауырына басты» деген тіркестер осыдан. «Қатты бауыр» — мейірімсіз, жібімейтін жүрек. Тіл мен бауырдың қарама-қарсы қойылуы адамның сырты мен ішінің алшақтығын дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақалды ауызбен көп уәде беріп, іс жүзінде ешкімге көмектеспейтін адамға айтады. Мысалы, кездескенде құшақ жайып, «кез келген уақытта хабарлас» дейтін таныс шын қиналған сәтте телефонын көтермейді. Мұндай адамдардан сақ болу керек, ал өзіміз жылы сөзімізді жылы ісімізбен бекітуге тиіспіз. Аз сөйлеп, көп көмектесетін адамның қадірі әрдайым биік.