Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
84.5K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Атың жақсы болса - қанатың,
Ағайын жақсы болса - санатың.
Ағайын жақсы болса - санатың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі екі үлкен тіректі көрсетеді: жақсы ат және жақсы ағайын. Тура мағынасы...
Ағайынның алтын сарайынан,
Ананың жыртық лашығы артық.
Ананың жыртық лашығы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған-туыстың, әсіресе ананың жылуы мен мейірімі кез келген байлықтан қымбат екенін білді...
Абысынның аразы,
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы татулықтың қаншалықты маңызды екенін айтады. Абысындардың араздығы бір...
Асу-асу белдер бар,
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында асу мен бел – жолдағы қиын өткелдер, ал ат – сол жолды еңсеретін сері...
Ағайын-туыс кімде жоқ,
Сыйласпаса жат жуық.
Сыйласпаса жат жуық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – ағайын-туыс әркімде бар, бірақ туыстықтың өзі автоматты түрде жақындық...
Қайын жұрт
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайын жұрттың адамды сыртқы көрінісіне, дәулетіне, жомарттығына қарап бағалайтынын астарл...
Төркінге сенгеннің төбесі тесік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — төркінге, яғни қыздың туған жағына шамадан тыс арқа сүйеген адамның ба...
Сүйек тамыр сүйенісіп күн көрер,
Ауыз тамыр айтысып, ақысын алар.
Ауыз тамыр айтысып, ақысын алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тіршілігіне қажет екі түрлі байланысты салыстырады. «Сүйек тамыр» — туыстық, жақы...
Арғымақты жамандап,
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бардың қадірін білуге, әсіресе асыл нәрсе мен жақын туыстың бағасын түсінуге үндей...
Қарғайын десем жалғызымсың,
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған адамға, жақынға деген екіұдай сезімді білдіреді. Тура мағынасында айтушы бір адамды...
Туыс - атадан, көрші - Алладан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстықтың қанмен, ата-бабадан жалғасатын табиғи байланыс екенін, ал көршінің адамға Тәңі...
Қыздан туғанның қиығы жоқ,
Туыс қылудың қиыны жоқ.
Туыс қылудың қиыны жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыздан туған бала да жат болмайтынын, туыстықты қолдан жасап, жақындық орнатудың өзі қиын...
Ақша қарда көп жүрсең,
Көзің бір күн қарығар.
Ағайыннан шет жүрсең,
Көңілің бір күн тарығар.
Көзің бір күн қарығар.
Ағайыннан шет жүрсең,
Көңілің бір күн тарығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғи да, әлеуметтік те ортадан алшақтамауы керектігін айтады. «Ақша қарда көп ж...
Үйдің жақсы болмағы ағашынан,
Ердің жақсы болмағы нағашыдан.
Ердің жақсы болмағы нағашыдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үй салғанда оның жақсы, берік болуы ағашының сапасына байланысты, ал ер...
Әкесі құрдастың баласы құрдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкелері құрдас, яғни жасы, замандастығы бір адамдардың балалары да көб...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.