Ағайын туралы 251
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
251
Мақал-мәтел
97.4K
Қаралым
387
Орташа
Сұрыптау:
Ана жақсылығын ауырсаң білерсің,
Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің.
Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жақындарының, әсіресе ана мен қайын жұрттың қадірі белгілі бір жағдайда анық…
Өткелді саяз деме,
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды асығыстықтан, өзіне тым сеніп кетуден сақтандырады. «Өткелді саяз деме, таяқ салып…
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық пен жақындықтың қадірін білдіреді. Адамның қолында дәулет, бақ немесе игілік болмаса…
Ағайын өзгеге қиса да, өлімге қимайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың арада реніш, талас, өкпе болса да, қиын-қыстау сәтте бір-бірін жатқа…
Бірге туғаннан ірге туған жақсы .
Негізгі мағынасы «Бірге туғаннан ірге туған жақсы» деген мақал адамның өмірінде жақындықтың тек қанмен емес…
Күнде бір мақал
«Ағайын туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Аға - қорған, іні - зордан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын арасындағы өзара сүйеніш пен жауапкершілікті білдіреді. Тура мағынасында аға інісін…
Алты Алашқа қорланба, ағайынға қорлан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның абыройы мен намысы көпшілік алдында емес, ең алдымен өз туысы, ағайыны арасында…
Түндігі бүтін, түтіні түзу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үйдің берекесін, шаңырақтың амандығын меңзейді. Тура мағынасында түндігі бүтін, түтіні түзу…
Бай бастас,
Би құлақтас,
Батыр қандас.
Би құлақтас,
Батыр қандас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі әр адамның өз орны, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бай — дәулетімен, би…
Асты қуыс ішер, не туыс ішер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, астың іші қуыс ыдысқа құйылып ішілетіні сияқты, адамға жақын…
Құданың белгісі - сыйыс,
Қоныс белгісі - бейіт.
Қоныс белгісі - бейіт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі ойды қатар жеткізеді. Біріншісі — құда-жекжаттың белгісі сыйластық пен сыйысуда…
Құлынында кісінемеген ат болар,
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын жас кезінде кісінемесе, ержеткенде нағыз ат болмайды деген ишара…
Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Айтулы достың жаны бір.
Негізгі мағынасы Құдандалы, яғни құда-жекжат болған адамдардың арасы тек таныстық емес, туыстыққа жақын байланыс…
Қайғы жоқта қайғы болды,
Қайынатамның өлгені.
Қайынатамның өлгені.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның басына күтпеген ауыртпалық түскенде айтылатын сөз. Тура мағынасында — қайынатасы…
Ағайын ащы, мал тұщы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ағайын-туыс кейде ащы сөз айтып, шындықты бетке басуы мүмкін, ал мал…
Ағаға қарап іні өсер.
Негізгі мағынасы «Ағаға қарап іні өсер» деген мақал үлкеннің кішіге үлгі болатынын білдіреді. Мұнда тура мағынада іні…
Бай бауырын танымас,
Сауда досқа қарамас.
Сауда досқа қарамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлық пен пайда адамды туыстықтан да, достықтан да алыстатып жіберуі мүмкін екенін…
Жеті атасын білмеген - мұртуд.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз тегін, ата-бабасының шежіресін білуі керек деген ойды білдіреді. Жеті атасын білмеу…
Екі қатынның баласы екі рулы ел.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі әйелден туған балалардың өзара бөлек анадан тарағанымен, бір әке…
Жақын таласса, жатқа жем.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – бір-біріне жақын адамдар, яғни туыс, ағайын, дос не көрші өзара…
Жас - кәрінің көзі,
Кәрі - жастың тезі.
Кәрі - жастың тезі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас пен кәрінің бір-біріне қажет екенін білдіреді. Жас — елдің алдағы үміті, жаңалыққа…
Аздың атасы бір,
Көптің батасы бір.
Көптің батасы бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аз адам болса да, көп адам болса да түпкі бастау, негіз бір екенін…
Отыз ұлың болса да, орны бөлек,
Қырық қызың болса да, қылығымен.
Қырық қызың болса да, қылығымен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны әртүрлі, бірақ екеуінің де қадірі ерекше екенін білдіреді…
Жақынды жат етсең,
Жатқа күлкі боларсың.
Жатқа күлкі боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өзіне ең жақын жандарын — туысын, бауырын, ағайынын немесе сенімді ортасын…
Анасын сүйгеннің баласын сүй.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға біреудің жақсылығын, қадірін оның ең жақын адамын құрметтеу арқылы көрсету керек…
Мал қонысын іздейді,
Ер туысын іздейді.
Ер туысын іздейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша мал өзіне жайлы қоныс, шүйгін өріс іздейді. Ал адам, әсіресе ер…
Ағайынға қарап мал өсер,
Қарағайға қарап тал өсер.
Қарағайға қарап тал өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мал да, тал да өзіне лайық ортада өсіп-өнеді. Астарлы мағынасы — адам да…
Ноғай, қазақ - бір кісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ноғай мен қазақтың түбі, тілі, салты, мінезі жақын екенін білдіреді. Тура мағынасында екі…
Ағайынның көңілі сәл нәрседен қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың көңілі өте нәзік болатынын білдіреді. Яғни жақын адамдар бір-бірінен үлкен…
Ізет - ініден, әділдік - ағадан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен мен кішінің, ағайын арасындағы орнын көрсетеді. Інінің міндеті — ізет көрсету, яғни…
Төрт аяқтыда бота тату,
Адам баласында бажа тату.
Адам баласында бажа тату.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдар арасындағы жақындық пен жарасымды байланысты аңғартады. Тура мағынасында, төрт аяқты…
Ағайын бірде араз, бірде тату.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың арасында кейде реніш те, кейде жарастық та болатынын білдіреді. Тура…
Ағайынның ұрысы - торқаның жыртысы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың арасындағы реніш пен ұрыстың түпкілікті жаулық емес екенін білдіреді…
Үзіксіз - үй болмас.
Негізгі мағынасы «Үзіксіз - үй болмас» деген мақалдың тура мағынасы — үйдің бір бөлшегі не керегесі үзіліп, ажырап…
Жігіт жақсы болса, нағашысын сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тегі мен ортасын оның мінезі арқылы тануға болатынын білдіреді. Егер жігіттің өзі…
Өзегің талса, өзен жағала,
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам жалғыз қиналғанда көпшілікке, елге, ағайын-туысқа, тәжірибелі ортаға сүйену керек деген…
Келін қыз болмас,
Күйеу ұл болмас.
Күйеу ұл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: келін — өзге әулеттен келген адам, ал күйеу — қыздың төркіні үшін бөтен…
Қара наннан қалаш жақсы,
Жаман ағайыннан Алаш жақсы.
Жаман ағайыннан Алаш жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда дәмі жұпыны болса да, адал әрі қарапайым ас қадірлі екені айтылады. Тура мағынада қара нан…
Жақсыға мал бітсе,
Ағайынға қарасады.
Жаманға мал бітсе,
Көрінгенмен итше таласады.
Ағайынға қарасады.
Жаманға мал бітсе,
Көрінгенмен итше таласады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлық адамның мінезін айқындайтынын айтады. Жақсы, парасатты адам мал-мүлікті көбейтсе, оны…
Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер.
Негізгі мағынасы Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер деген мақалдың тура мағынасы — қарт, әлсіз ағаш жас, иілгіш…
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде анық…
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
Негізгі мағынасы Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін…
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашып…
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді…
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.