«Тураушыда да жақының болсын.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тураушы — той-томалақта, аста етті турап, табақ жасайтын адам. Кімге қандай мүше, қандай кесек тиетіні соның қолында, сондықтан тураушылардың ішінде өз адамың болса, табағың бос болмайды. Мақал осы тұрмыстық сурет арқылы үлес бөлінетін кез келген жерде жақын адамның болғаны тиімді екенін айтады. Көбіне әзілмен, кейде сын ретінде айтылады: бұл — таныстық арқылы пайда көру, бірақ халық оны жасырмай, тіршіліктің шындығы деп мойындаған.
Образдар мен теңеулер
Қазақ асында ет — сыйдың өлшемі: бас, жамбас, жауырын, асықты жілік әркімге жасы мен орнына қарай тартылады. Етті турап, табаққа салатын адам осы ретті сақтайды, бірақ кесекті үлкен не кіші, майлы не арық етіп салу оның еркінде. Тураушыда да дегендегі да шылауы маңызды: ең қарапайым жұмыстың басында да өз адамың болсын дегенді аңғартады. Бұл бейне бүгін де кез келген бөлініс орнына оңай ауысады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бір іс бөлініс кезінде жақын адамның арқасында жеңілдегенде немесе таныссыз қалғандардың жайын айтқанда қолданылады. Әзіл-қалжың аралас, кейде кекесін ретінде айтылады. Мысалы: «Шұрайлы жайылым тек әкімнің туыстарына тиіпті. Тураушыда да жақының болсын деген осы ғой». Адал бәсекені, мысалы, емтихан не жарысты таныстықпен шешуді мақтау үшін айту орынсыз.
Қолданылу жағдаяттары
— Тойда жігіттер етті турап жатқанда, табақ күтіп отырған ағасы тураушы інісіне көз қысып, мақалды айтады.
— Ауылда шабындық бөлінгенде жақсы телімдер бір әулетке тигенін көрген шал кекесінмен осы сөзді айтады.
— Ас үйде палау салып жатқан апасы немересінің табағына көбірек ет салғанда, жездесі күліп мақалды қосады.