Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
84.6K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Жарлы болар жігіт,
Байталын атқа сатады.
Жалғыз болар жігіт,
Ағайынын жатқа сатады.
Байталын атқа сатады.
Жалғыз болар жігіт,
Ағайынын жатқа сатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің әлсіздігі мен дәрменсіздігін сынайды. Жарлы адам қысылған кезде өзіне ең қымбат,...
Төркін десе, қыз төзбейді,
Көкпек десе, түйе төзбейді.
Көкпек десе, түйе төзбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз төркінін айтса, сағынышқа шыдамайтындығын, ал түйе көкпек деген шө...
Ак қалпақты көрінсе,
Ата-екем менің демеймін бе?
Ақ жаулықты көрінсе,
Ене-екем мснің демеймін бе?
Ата-екем менің демеймін бе?
Ақ жаулықты көрінсе,
Ене-екем мснің демеймін бе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкенге құрмет, ел ішіндегі жақындық пен туыстықты қадірлеу туралы айтады. Ақ қалпақ киге...
Әкесі достың баласы дос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық та, таныстық та адамның аралас-құралас өмірінде жалғасып, ұрпаққа әсер ететінін б...
Көсеуің ұзын болса, күймес,
Ағайының көп болса, ешкім тимес.
Ағайының көп болса, ешкім тимес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: отты көсейтін көсеу ұзын болса, адам қолын күйдірмей жұмыс істейді. Ал...
Көптен бөлінген үй оңбас.
**Негізгі мағынасы** Көптен бөлініп, ел-жұрттан, ағайын-туыстан жырақ қалған үйдің берекесі кетеді деген сөз. Мұнда тура...
Жар басына үй тікпе,
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жардың, яғни опырылғыш қияның басына үй тіксең, ол құлағанда үй де бір...
Алты ұл туған ананы, ханым десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды жаным десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды жаным десе болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың қадірін ерекше биік қояды. Алты ұл өсіріп, оларды елге тірек етіп тәрбиелеген ана...
Інінің реті - тас қару,
Ағаның жолы - басқару.
Ағаның жолы - басқару.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын арасындағы орынды, жауапкершілікті және қызмет бөлінісін білдіреді. «Інінің реті -...
Ағайын - ағайынның айнасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ағайын адамдар бір-біріне ұқсас, бірін-бірі көрсететін жақын орта деге...
Анаңның емген сүті үшін, нағашыңды сыйла.
Балаңның емген сүті үшін, әйеліңді сыйла.
Балаңның емген сүті үшін, әйеліңді сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен отбасылық сыйластықты терең ұқтырады. Анадан алған мейірім мен сүттің, яғни а...
Аталастан ауылдас жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – бір атадан тараған туысқаннан гөрі күнде қасыңда бірге тұратын ауылдас...
Жаттан жеген майлы астан,
Жақынның жұдырығы артық.
Жақынның жұдырығы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтеннің сыйлап берген мол, дәмді асына қарағанда, өз жақыныңның тіпті...
Құм төбе болмас,
Күйеу бала ұл болмас.
Күйеу бала ұл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құм көп болса да, одан биік, орнықты төбе шықпайды; сол сияқты күйеу ба...
Атаның жүгі - атанның жүгі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атаның көтерген жүгін атан түйе ғана тарта алады деген ой. Астарлы мағ...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.