Өзегің талса, өзен жағала,
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам жалғыз қиналғанда көпшілікке, елге, ағайын-туысқа, тәжірибелі ортаға сүйену керек деген ой айтады. Тура мағынасында шөлдеген не әлсіреген адам өзен жағасын паналайды, ал басына іс түскен кісі жалғыз қалмай, жұрттан жәрдем іздейді. Астарлы мағынасы — қиындықты өз бетіңше ғана жеңуге тырыспай, ақыл сұрап, көмек сұрай білу. Қазақ түсінігінде адамға демеу болатын — елдің ынтымағы, көптің қолдауы.
Образдар мен теңеулер
"Өзек" — адамның күші таусылған, дәрмені азайған шағы. "Өзен жағасы" — жанға тыныс беретін, тірек болатын қауіпсіз жердің бейнесі. Ал "көпті сағалау" — көпшілікке арқа сүйеу, сөзін тыңдап, кеңесін алу дегенді білдіреді. Мұнда өзен де, көп те қорған мен тірек ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қиын сәтте жақын адамдардан, әріптестерден немесе мамандардан кеңес сұрауға шақырады. Мысалы, жұмысынан қысылып жүрген адам мәселені жалғыз шешпей, тәжірибелі әріптесіне не басшысына барып, ақылдасса, қиындықты жеңілдетеді. Сонда елмен кеңесу — әлсіздік емес, даналық белгісі екенін аңғартады.
Basyńa is tússe, kópti saǵala.