Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
55.8K
Қаралым
221
Орташа
Сұрыптау:
Тіл тәтті, бауыр қатты.
**Негізгі мағынасы** «Тіл тәтті, бауыр қатты» деген мақал адамның сөзі жұмсақ, жылы болғанмен, туыстық немесе ішкі берек...
Екі ағайынды жігіттің,
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың, арқа сүйер жақынның адам өміріндегі күш-қуатын көрсетеді. «Екі ағайынды ж...
Жеті атасын білмеген - жетімдік белгісі.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адам өз тегін, шыққан ортасын, ата-баба жолын толық танымай өскен болып санала...
Туғаныңмен сыйласпасаң,
Кең дүниеге сыймассың.
Кең дүниеге сыймассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен жақын туған-туысқа құрмет көрсетудің маңызын айтады. Адам өз ағайынымен, бауыр...
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Бай бауырын танымас,
Сауда досқа қарамас.
Сауда досқа қарамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлық пен пайда адамды туыстықтан да, достықтан да алыстатып жіберуі мүмкін екенін ескер...
Өткелді саяз деме,
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асығыстықтан, өзіне тым сеніп кетуден сақтандырады. «Өткелді саяз деме, таяқ салып...
Атадан алтау тусаң да,
Басыңа түсер бір жалғыздық.
Басыңа түсер бір жалғыздық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша ағайын-туысты болса да, кей сәтте жалғыздықты бастан кешіред...
Сыпайы сөйлеу - сырбаздық,
Ағайын сәні - сыйластық.
Ағайын сәні - сыйластық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әдеппен, жұмсақ сөйлеген адам көркем, мәдениетті болып көрінеді; ал ту...
Жетім қыздың жеңгесі көп.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың жақын қамқоршысы аз болмайды, яғни ол жалғыз қалғанмен, ел-жұрт, туыс-туған оны сыртқа...
Құм төбе болмас,
Күйеу бала ұл болмас.
Күйеу бала ұл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құм көп болса да, одан биік, орнықты төбе шықпайды; сол сияқты күйеу ба...
Анасын сүйгеннің баласын сүй.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға біреудің жақсылығын, қадірін оның ең жақын адамын құрметтеу арқылы көрсету керек е...
Құлынында кісінемеген ат болар,
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Атасын көрмеген ұл жат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын жас кезінде кісінемесе, ержеткенде нағыз ат болмайды деген ишара...
Есік алды төбе болса,
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік алдындағы төбе адамға алысты бақылауға, айналаны шолуға ыңғайлы; е...
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен жақындықтың қадірін білдіреді. Адамның қолында дәулет, бақ немесе игілік болм...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.