Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
69.5K
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Жақыннан - қорған, алыстан - айбар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде әрі жақын ортаның, әрі алыс жұрттың өз орны бар екенін білдіреді. «Жақын...
Тіл тәтті, бауыр қатты.
**Негізгі мағынасы** «Тіл тәтті, бауыр қатты» деген мақал адамның сөзі жұмсақ, жылы болғанмен, туыстық немесе ішкі берек...
Жеті атасын білмеген - жетімдік белгісі.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адам өз тегін, шыққан ортасын, ата-баба жолын толық танымай өскен болып санала...
Екі ағайынды жігіттің,
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың, арқа сүйер жақынның адам өміріндегі күш-қуатын көрсетеді. «Екі ағайынды ж...
Сыпайы сөйлеу - сырбаздық,
Ағайын сәні - сыйластық.
Ағайын сәні - сыйластық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әдеппен, жұмсақ сөйлеген адам көркем, мәдениетті болып көрінеді; ал ту...
Ағайынға қарап мал өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның малы, дәулеті, шаруасы ағайын-туысқа қарап, солармен аралас-құ...
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Аға - бор, іні - тас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағалы-інілі қарым-қатынаста үлкеннің орны жұмсақ, мейірімді, кешірімді болатынын, ал інін...
Ағайын - ащы, мал - тұщы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кейде туыстың сөзі ауыр тиіп, ал мал-мүлік, дүние қызығы жағымды көрінетінін айтад...
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді. Ас...
Үйінде атасы бардың
берер батасы бар .
берер батасы бар .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйінде атасы бар адамның үлкеннің батасын алып отыратыны. Астарлы мағы...
Ағайын өзгеге қиса да, өлімге қимайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арада реніш, талас, өкпе болса да, қиын-қыстау сәтте бір-бірін жатқа таста...
Туғаныңмен сыйласпасаң,
Кең дүниеге сыймассың.
Кең дүниеге сыймассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен жақын туған-туысқа құрмет көрсетудің маңызын айтады. Адам өз ағайынымен, бауыр...
Құлынында кісінемеген ат болар,
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Атасын көрмеген ұл жат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын жас кезінде кісінемесе, ержеткенде нағыз ат болмайды деген ишара...
Есік алды төбе болса,
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік алдындағы төбе адамға алысты бақылауға, айналаны шолуға ыңғайлы; е...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.