Жігіт жақсы болса, нағашысын сұра.
«Жігіт жақсы болса, нағашысын сұра.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тегі мен ортасын оның мінезі арқылы тануға болатынын білдіреді. Егер жігіттің өзі көргенді, тәрбиелі, адал, елге сыйлы болса, онда оның нағашы жұрты да жақсы, өнегелі деген ой айтылады. Тура мағынасында — жігіттің нағашысын сұрау; астарлы мағынасы — жақсы адамның арғы тегіне, тәрбиесіне, ел ішіндегі беделіне назар аудару.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жігіт жақсы» деген тіркес тек сыртқы келбетті емес, адамдық қасиетті меңзейді. «Нағашы» сөзі қазақ ұғымында ана жағынан тарайтын туыстықты, тәрбие мен ықпалды білдіреді. Халық ұғымында балаға нағашы жұрттың да, ана тәрбиесінің де әсері мол болады. Сондықтан бұл жерде нағашы — тәрбиенің, тектіліктің, орта ықпалының символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды тек өз сөзімен емес, отбасылық тәрбиесімен, жүрген ортасымен де бағалау керегін еске салады. Мысалы, бір жігіт жауапкершілігі мол, сыпайы, іске мығым болса, жұрт оның қандай ортада өскенін, ана жағы қандай кісі екенін қызығып сұрауы мүмкін. Бірақ мақалдың негізгі түйіні — жақсы тәрбиенің белгісі адамның өзінен көрінеді.