Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
69.4K
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Ағайын
бар болсаң, көре алмайды,
жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
жақсы болсаң, күндейді,
жаман болсаң, жүндейді.
бар болсаң, көре алмайды,
жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
жақсы болсаң, күндейді,
жаман болсаң, жүндейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың ара-қатынасындағы адам мінезін шынайы көрсетеді. Тура мағынасында, ағайын...
Төркіні жақынның төсегі жиылмас.
**Негізгі мағынасы** Төркіні жақын адам төркін жұртына жиі қатынап, көңілі ауып жүретіндіктен, өз үйінде ұзақ аялдамай,...
Қарына тартпағанның қары сынсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең алдымен өз туысын, өз жақынын жақтап, соған жанашыр болуы керектігін білдіреді...
Жасы кіші ініні
Ақылы асса, аға түт.
Жасы үлкен ағаны
Жақсы сыйлап, жаға тұт.
Ақылы асса, аға түт.
Жасы үлкен ағаны
Жақсы сыйлап, жаға тұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — жастың үлкен-кішісіне қарамай, ақылы мен адамдық қасиеті жоғарыны құрметтеу....
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды үйрет...
Жиеннің назары жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жиеннің назары, яғни көңілі мен талабына бейжай қарауға болмайтынын аңғартады. Тура мағын...
Көрмесең, білмесең - сарт боласың,
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер біреудің жағдайын көрмесең, халін сұрап бармасаң, араласпасаң, ол...
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, яғни жақын туыс пен ел-жұрттың арасына алауыздық түскенде, береке қашатынын ай...
Бөлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың, әсіресе бөле-жиеннің жақындығын қадірлеуді ескертеді. Тура мағынасы — «бө...
Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар мен құдандалы-жекжаттың арақатынасы кейде өте болмашы нәрседен бұзылатынын аңғарт...
Енесі тепкен құлынның еті ауырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ене тепкен құлынға соққы қатты тимейді, яғни туған биенің тепкісі құлын...
Қарға тамырлы қазақ.
**Негізгі мағынасы** «Қарға тамырлы қазақ» деген сөз қазақ халқының бәрі бір-біріне алыс емес, туыс, жекжат, не таныс б...
Ай көрмесе, ағайын жат,
Жыл көрмесе, жекжат жат.
Жыл көрмесе, жекжат жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-бірін ұзақ уақыт көрмеген ағайын-туыс та, жекжат та алыстап, салқы...
Таста тамыр жоқ,
Төреде бауыр жоқ.
Төреде бауыр жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тас та, төре де туған-туыстың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы: ада...
Бала болсаң болғандай бол,
Ағайынға қорғандай бол.
Досыңа майыспа,
Қасыңа қайыспа.
Ағайынға қорғандай бол.
Досыңа майыспа,
Қасыңа қайыспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас адамға бағыт-бағдар береді: жақсы мінезді, сөзі мен ісі берік, елге сүйеніш болар аза...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.