Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Ғұмырың бір күн болса да, жорға мініп өт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі қысқа болса да, оны мәнді, намысты, сәнді түрде өткізу керегін айтады. Мұнд...
Жақсы болса - құт,
Жаман болса - жұт.
Жаман болса - жұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам болса, оның айналасына құт-береке, тыныштық, ынтымақ келетінін білдіреді. Ал ж...
Аманат, аманатқа қылма қиянат.
**Негізгі мағынасы** Аманат — біреудің сеніп тапсырған нәрсесі, сөзі, міндеті не құпиясы. Бұл мақал сол сенімге қиянат ж...
Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды — шын дос қиын сәтте де, айырылысар кезде де адамға немқұрай...
Саудагер ажарын сатады,
Сұрамсақ назарын сатады.
Сұрамсақ назарын сатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кәсібі мен мінезін салыстырып айтады. Саудагер өз тауарын өткізу үшін сырт келбет...
Жақсыны көрмек үшін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды, игі істі, өнегелі мінезді көру үшін қасынан табылу, арал...
Қатты жерге егін шықпас,
Қаңсыған басқа білім жұқпас.
Қаңсыған басқа білім жұқпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімнің де, тәрбиенің де қабылдануы адамның ішкі дайындығына байланысты екенін айтады. Т...
Ақыл байлық - азбас байлық,
Темір байлық - тозбас байлық.
Темір байлық - тозбас байлық.
**Негізгі мағынасы** Ақыл — адамнан кетпейтін, өмір бойы пайдасын тигізетін ең қымбат байлық. Ол адамды дұрыс жолға салы...
Өнерлі бала сүйкімді.
**Негізгі мағынасы** «Өнерлі бала сүйкімді» деген мақалдың тура мағынасы — қолынан іс келетін, ән айтып, күй тартатын,...
Байтал түгіл бас қайғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте қиын, қысылтаяң жағдайды білдіреді. Тура мағынасында «байталды» да, «басты» да ойлауғ...
Баталы құл арымас,
Батасыз құл жарымас.
Батасыз құл жарымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батасы бар адам кемімейді, жолы ашық болады; ал батасыз, яғни ақ тіле...
Сыр ұшығын сөз шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ішіндегі сыр, жасырын ой не көңіл күй көбіне сөз арқылы біліне...
Ісі түскенде мүсәпір,
Ісі біткенде кісәпір.
Ісі біткенде кісәпір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің кейде пайдакүнемдікке, екіжүзділікке ауып кететінін сынайды. Тура мағынасы...
Жаманның сөзі түйеден түскендей,
Жақсының сөзі диірмен тасындай.
Жақсының сөзі диірмен тасындай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзі оның мінезі мен тәрбиесін танытатынын айтады. Жаман адамның сөзі дөрекі, ауы...
Қартайғанда кәрі боз жорға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас кездегі емес, қартайған шақтағы шынайы болмысы мен қадірі танылатынын аңғарта...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.