Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Тоғыз қабат торқадан
Тоңтышағымның терісі артық.
Тоңтышағымның терісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз қабат қымбат торқадан өз құлынымның, өз тоңтышағымның терісі арт...
Көп жүрген жылан аяғын көрсетер.
**Негізгі мағынасы** Көп жүрген жылан аяғын көрсетер деген мақал адам ұзақ уақыт бойы жасаған ісінің, айтқан сөзінің нем...
Аласаны атқа санама,
Жаманды затқа санама.
Бір сынаған жаманды,
Екінші рет сынама.
Жаманды затқа санама.
Бір сынаған жаманды,
Екінші рет сынама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аласаны — бойы аласа, әлсізді, жаманды — мінезі нашар, сенімсіз адамды...
Заһар тілден шықса,
Кәпір діннен шығады.
Кәпір діннен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің өте қауіпті, ауыр салдарын ескертеді. Тура мағынада удай ащы тілден шыққан сөз ада...
Жақсы болса - құт,
Жаман болса - жұт.
Жаман болса - жұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам болса, оның айналасына құт-береке, тыныштық, ынтымақ келетінін білдіреді. Ал ж...
Махаббат - дауасыз дерт.
**Негізгі мағынасы** «Махаббат - дауасыз дерт» деген мақал махаббаттың адам жүрегіне терең әсер ететін, оңай басылмайты...
Ит те киімге қарап үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісіне, киіміне, беделіне қарап сөйлейтін, сол арқылы бағалайтын пенде...
Халық - қапысыз сыншы.
**Негізгі мағынасы** «Халық - қапысыз сыншы» деген сөз ел-жұрттың бағасы әрдайым әділ, байқампаз болатынын білдіреді. Т...
Жұмыстың көзін тап,
Қисықтың тезін тап.
Қисықтың тезін тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің көзін, яғни дұрыс бастауын және ең тиімді жолын табу; ал қисықты...
Адам - адамға пана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам екінші адамға қорған, тірек, сүйеніш бола алады деген сөз. А...
Заманың қалай болса,
Бөркіңді солай ки.
Бөркіңді солай ки.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде заманның ағымына, жағдайдың өзгерісіне икемделе біл дегенді білдіреді. Тура мағын...
Жылан жалағандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің тым тегіс, тап-таза, із-түзсіз болып қалғанын білдіреді. Тура мағынада бір з...
Жақсы адам тауып айтады,
Жаман адам қауып айтады.
Жаман адам қауып айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөз айту мәнерін мінезімен байланыстырады. Жақсы адам біреуге ескерту айтса да,...
Жоқ табылмайды емес,
Іздеуі жетіспейді;
Адам бермейді емес,
Сұрауы жетіспейді.
Іздеуі жетіспейді;
Адам бермейді емес,
Сұрауы жетіспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — жоқ нәрсенің бәрі бірдей мүлде табылмайтын нәрсе емес, көбіне оны табуға адам...
Тентектен тез хабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тентек, бұзақы, тынышсыз адамнан бірден хабар жетеді, яғни оның ісі көп...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.