Жасыратын несі бар,
Жанұзақ би өліпті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің өмірден өткенін жасырмай айту. Астарлы мағынасы — шындықты бүкпей, ашық жеткізу керек деген ой. Халық «жасыратын несі бар» деп, болған істі жасырмай мойындауды, шындықтан қашпауды меңзейді. Мұнда шындық қанша ауыр болса да, оны қабылдап, сабырмен айту қажет деген тәрбиелік мән бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жасыратын несі бар» тіркесі — ішкі қысылудан арылып, ақиқатты тура айтуға шақыратын сөз. Ал «Жанұзақ би өліпті» дегені нақты бір адамның өлімі арқылы өмірдің өткіншілігін білдіреді. «Би» сөзі елге сөзі өтетін, беделді, ақылгөй кісіні танытады. Демек, тіпті елге сыйлы адам да фәниден өтеді, сондықтан шындықты жасырмай, өмірдің заңын мойындау керек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ауыр хабарды не шын жағдайды артық боямай, ашық айтуда қолданылады. Мысалы, жұмыста бір есепте қате кетсе, оны жасырып жүрмей, басшыға «жасыратын несі бар, қате осы жерден кеткен» деп нақты айту дұрыс. Бұл сенімді сақтап, мәселені тез шешуге көмектеседі.
Januzaq bı ólipti.