Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
795.2K
Қаралым
170
Орташа
Сұрыптау:
Ақыл - арқан,
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Ой - өріс,
Адам - қазық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен өмірлік бағытын үш бейнемен түсіндіреді. **Ақыл** — адамды байла...
Сүттен ақ, судан таза.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның не бір істің өте таза, адал, кіршіксіз екенін білдіреді. Тура мағынасында сүт...
Жанған от тәнді жылытады,
Жақсы сөз жанды жылытады.
Жақсы сөз жанды жылытады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от адамның тәнін, яғни денесін жылытады. Ал астарлы мағынасы: жылы, ізг...
Бестің басы болғанша, алтының аяғы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға үлкен, беделді, бірақ бірлігі мықты ортада жүргеннің артық екенін айтады. Тура ма...
Ақыл жасқа қарамайды, басқа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың жасы кішіге де, үлкенге де бірдей қона алатынын білдіреді. Адамның бағасы жасымен...
Ақсақ қой түстен кейін маңырайды.
**Негізгі мағынасы** Ақсақ қой түстен кейін маңырайды деген мақалдың тура мағынасы — аяғы ақсаңдаған қой күннің екінші...
Тыңдамаса - сөз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер біреу айтқан сөзді тыңдамаса, ол сөздің әсері де, пайдасы да болм...
Өзі тоймастың көзі тоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдағы ашкөздік пен қанағатсыздықты білдіреді. Тура мағынасында «өзі тоймаған адамның к...
Жыласуға жақын жақсы,
Сыйласуға жат жақсы.
Сыйласуға жат жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай жақсы көрінген адаммен де араласқанда сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында: кей...
Әулие аттаған оңбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әулиенің басқан жерін, яғни қасиетті орынды аяқасты ету жақсылық әкелм...
Кісі аты тершең,
Кісі киімі кіршең.
Кісі киімі кіршең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның аты да, киімі де күнделікті қолданылғанда терге малданып, кірл...
Талтаңдасаң талтаңда,
Ақшаң болса қалтаңда.
Ақшаң болса қалтаңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда ақша болса, ол өзін еркін ұстап, қалтасына сеніп, көңілі орнықт...
Бір тойда екі жар жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір тойда екі қалыңдық, екі жар болмайды. Астарлы мағынасы: бір ортада,...
Жаяу қонақ тыныш ұйықтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаяу жүрген қонақ жол азабынан кейін шаршап келеді де, тыныш ұйықтайды....
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің ақылы мен іс-әрекетіне қарай бағаланатынын айтады. Алғыр, зерек адам істің ретін...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.