Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Адам адамға, жан кеудеге мейман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша қонақ екенін білдіреді. Тура мағынасында,...
Ақыл - сөзде, мерей - көзде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі болмысы сыртқы әрекеттен де, айтқан сөзінен де көрінетінін аңғартады. Ақылды...
Рух - таза ақыл.
**Негізгі мағынасы** «Рух – таза ақыл» деген мақал адам баласының ішкі жан дүниесі мен ой-парасаты бір-бірімен тығыз бай...
Арамзада ар болмайды,
Талғамсызда сән болмайды.
Талғамсызда сән болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арам, пасық адамда ар-ұят болмайды; талғамы жоқ кісіде көркемдік пен үй...
Қайғысызға қара су да ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: уайымы жоқ, қарны тоқ адамға қарапайым қара су да ас болып көрінеді. Ас...
Ақыл - арқан,
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Ой - өріс,
Адам - қазық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен өмірлік бағытын үш бейнемен түсіндіреді. **Ақыл** — адамды байла...
Сөзің - өзің.
**Негізгі мағынасы** «Сөзің - өзің» деген мақал адамның айтқан сөзі оның мінезін, ой-өрісін, тәрбиесін және ішкі болмыс...
Сыр ұшығын сөз шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ішіндегі сыр, жасырын ой не көңіл күй көбіне сөз арқылы біліне...
Аласаны атқа санама,
Жақсыны жатқа санама.
Жақсыны жатқа санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрініске не алыстағы атаққа қарап бағаламауды ескертеді. «Аласаны атқа сан...
Түйеге жантақ керек болса, мойнын созар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе тіршілік иесінің өзіне қажет нәрсеге жету үшін амалын жасайтынын білдіреді...
Басынан Күн, аяғынан Ай туған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды аса көрікті, айрықша ажарлы, нұрлы етіп сипаттайды. Тура мағынасында басынан күн,...
Жақсыға - шарапат,
Жаманға - кесапат.
Жаманға - кесапат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамға кездескен іс те, орта да, сөз де пайда әкеледі; ал жаман...
Өзіңнен жолдасың мықты болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз ортасын дұрыс таңдауы керек деген ойды білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — сапарда...
Сәлем - сөздің анасы.
**Негізгі мағынасы** «Сәлем - сөздің анасы» деген мақал амандасудың адам араласындағы ең алғашқы әрі ең маңызды қадам ек...
Жуас түйе жүндеуге жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша жуас, момын түйені жүндеуге, яғни ұстап жұмыс істеуге ыңғайлы. А...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.