Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз бітеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің де, даудың да орны мен шегі болатынын білдіреді. Тура мағынасында — ауыздан шыққан сылдыраған, бос сөз ұзаққа бармайды, оның да «дауысы» өшеді. Астарлы мағынасы — негізсіз, бос, мәнсіз сөйлеу адамды да, сөзді де қадірсіз етеді. Ал салмақты, ойлы сөз ғана өтімді келеді. Яғни, әр сөздің жауапкершілігі бар, ал көпірме сөздің берері аз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауыз» — адамның сөйлеу қабілеті мен мінезін танытатын бейне. «Сылдыраған сөз» — мағынасы жоқ, жеңіл, бос сөздің көркем теңеуі. Сылдыраған дыбыс қалай тез естіліп, тез өшсе, бос сөз де солай әсерсіз қалады. Бұл образ сөздің сапасын сыртқы әуезден емес, ішкі мазмұннан бағалау керегін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жиналыста, отбасылық әңгімеде орынсыз сөйлей беретін адамдарға дәл келеді. Мысалы, біреу әр іске сын айтып, бірақ нақты ұсыныс бермесе, оның сөзі тез еленбей қалады. Ал ойланып айтылған бір ауыз сөз кейде ұзақ талқылаудан да пайдалы болады.
Syldyraǵan sóz bitedi.