Дәме көп те, дәрмен жоқ
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсеге құлшыныс, тілек, ниет көп болғанымен, оны жүзеге асыратын күш, амал, мүмкіндік жетіспей тұр деген сөз. Астарлы мағынасы — адамның арманы, жоспары, уәдесі мол болғанымен, іс жүзінде әрекет, қайрат, қабілет болмаса, сол ойдың бәрі бос қиял күйінде қалады. Халық бұл сөз арқылы «қалау бар, бірақ қайрат жоқ» деген жағдайды әжуалап, істің нәтижесі ниетке емес, әрекетке байланысты екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дәме» сөзі үмітті, арманды, ішкі тілекті білдіреді. Ал «дәрмен» — күш-қуат, шаманың келуі, істі атқара алатын қуатты көрсетеді. Екі сөздің қарама-қарсылығы мақалдың әсерін күшейтеді: адамда ой да, тілек те бар, бірақ оны орындайтын қайрат жоқ. Бұл жерде сөз адам мінезін, әлсіздігін нақты бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал дайындықсыз көп жоспар құратын, бірақ іске келгенде жалтаратын адамдарға айтылады. Мысалы, бір адам жаңа кәсіп ашамын деп көп сөйлейді, бірақ құжат жинауға, есеп үйренуге, тәуекелге баруға дәрмені жетпесе, жұрт осы мақалмен тоқтам жасайды.