Дәметпестен дәметкен,
Тарыққанның белгісі.
Жаудан күткен шарапат,
Зарыққанның белгісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам біреуден орынсыз үміт күтіп, өз еңбегіне сенбей, сырттан жақсылық күтсе, оның мұқтаждыққа, таршылыққа түскенін аңғартады. Біреудің көмегіне қарап қалу, жаудан да шарапат күту — әлсіздік пен шарасыздықтың белгісі. Астарлы мағынасы: адам өз тіршілігін өзі түзеп, еңбегіне, ақылына сүйенуі керек; басқаға телміріп өмір сүру — абырой да, береке де әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дәметпестен дәметкен» тіркесі — еш негізсіз үміт арту, бос қиялға берілуді білдіреді. «Тарыққан» сөзі таршылық көрген, қысылған адамды танытады. Ал «жаудан күткен шарапат» — ең жат, ең қауіпті жақтан пайда күтудің орынсыздығын бейнелейді. Мұнда жау сөзі тек дұшпан емес, сенуге болмайтын, пейілі теріс күштің символы ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал дайын табысқа немесе біреудің қолдауына тым сеніп, әрекетсіз отыратын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жұмыс іздемей, тек таныс адам бір қызмет тауып береді деп күтіп жүрсе, оған осы мақал орынды ескерту болады. Мағынасы: өзің қимылдамасаң, сырттан келетін көмекке арқа сүйеу сені тығырықтан шығармайды.
Taryqqannyń belgisi.
Jaýdan kútken sharapat,
Zaryqqannyń belgisi.