Ділгір, ділгірдің бәрі білгір.
«Ділгір, ділгірдің бәрі білгір.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бір нәрсеге зәру, мұқтаж болған адам сол нәрсенің жолын тез үйренеді: мұқтаждық адамды білгір етеді. Суға зәру адам құдық қазуды, нанға зәру адам егін салуды, ауырған адам емнің жайын жетік біліп алады. Мақал қажеттіліктің ең үлкен ұстаз екенін айтады. Сонымен бірге бір жағдайдан қиналған кісінің сол жағдай туралы сөзін тыңдау керектігін де меңзейді: оның білімі тәжірибеден туған.
Образдар мен теңеулер
Ділгір — зәру, мұқтаж, бір нәрсеге аса қажеті бар адам; бұл сөз «не істерін білмей дағдару» мағынасын да береді. Мақалда ол екі рет қайталанып, ойдың салмағын арттырады: бір ділгір емес, ділгірдің бәрі. «Ділгір — білгір» ұйқасы бір ғана әріптің ауысуымен жасалған; мұқтаждық пен білгірлік дыбысы жағынан да бір-біріне жақын екенін сездіреді. Қысқа, ырғақты мақал есте оңай қалады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Біреу қиын жағдайдан шығудың жолын өзі тауып, бір істі тез меңгергенде таңданып айтылады. Сондай-ақ «қайдан білдің?» деген сұраққа әзіл жауап ретінде жарасады. Үні — мақтау, жеңіл әзіл. Біреудің мұқтаждығын мазақ ету үшін айту орынсыз. Мысалы: «Шебер таппадым, кранды өзім жөндедім. Ділгір, ділгірдің бәрі білгір деген осы».
Қолданылу жағдаяттары
— Қыста жолда көлігі сынып қалған жүргізуші бұрын ешқашан ұстамаған құралмен оны өзі жөндеп алады; жолсерігі мақалды айтып, күледі.
— Баласы ауырған жас ана бір айда ем-дом туралы көп нәрсені біліп алады; аурухананың медбикесі мақалды айтып, оны мақтайды.