Діңкелеген дәрменсізге мұңын шағады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты шаршаған, әлсіреген адам өз күйін, ауырлығын басқаға айтып мұң шағады. Астарлы мағынасы: дәрмені таусылған, сүйеніші жоқ, шарасыз хәлге түскен жан ішіндегі жан сырын сыртқа шығарып, жұбаныш іздейді. Яғни адам төзімі шектелгенде ғана мұңын білдіреді; бұл — әлсіздік емес, жан қысымының белгісі.
Образдар мен теңеулер
«Діңкелеген» сөзі адамның қалжырап, бойында қуат қалмаған күйін білдіреді. «Дәрменсіз» — амалсыз, әлсіз, қолынан іс келмей қалған жан. «Мұңын шағады» деген тіркес ішкі қайғыны біреуге айтуды, көмек пен жұбаныш күтуді меңзейді. Мұнда ауыр жол, қиын өмір, таусылған сабыр сияқты образдар астарланып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал күйзелген, шаршаған, өмірлік қысым көрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмысы көбейіп, демалыссыз жүрген қызметкер бір күні бәрін ішіне сыйғыза алмай, әріптесіне жағдайын ашық айтып, көмек сұрауы мүмкін. Сонда осы мақал оның халін дәл сипаттайды. Бұл сөз адамға қиындықты жалғыз көтермей, дер кезінде сырласу керегін де еске салады.