Дәлдірлекке дару жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Дәлдірлекке дару жоқ» деген мақал орынсыз, шамадан тыс сөйлеудің, тектен-тек бос сөздің пайдасыз екенін білдіреді. Тура мағынасында — дәлдірлеп көп сөйлегеннің сөзі тыңдаушыға жетпей, қадірі кетеді; астарлы мағынасында — ойсыз сөз адамды да, істі де ұсақтатып жібереді. Қазақ танымында әр сөздің салмағы бар, сондықтан сөзді дәл, жинақы, орнымен айту керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дәлдірлек» — шектен тыс былдырлап сөйлеу, артық күбір-күбір, мазмұнсыз әңгіме. «Дару жоқ» тіркесі — мұндай сөзден береке де, әсер де болмайтынын аңғартады. Яғни, бос сөз судай ағып кетеді, бірақ адамға ой да, пайда да қалдырмайды. Бұл жерде сөз бен істің арасы ажыратылады: көпсөзділік емес, мағыналы сөйлеу бағаланады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желіде, жиында немесе жұмыста көп сөйлеп, бірақ нақты ой айтпайтын адамға қатысты қолданылуы мүмкін. Мысалы, бір жиналыста қызметкер мәселені созып, бірақ шешім ұсынбаса, әріптесі «дәлдірлекке дару жоқ» деп оның сөзі бос екенін меңзеуі мүмкін. Бұл мақал адамды қысқа, нұсқа, мәнді сөйлеуге тәрбиелейді.