Адам туралы — 23-бет 4641
Сұрыптау:
Байдың малы ардақты,
Жарлының жаны ардақты.
Жарлының жаны ардақты.
Негізгі мағынасы Бай үшін ең қымбаты — малы, ал жарлы үшін ең қымбаты — жаны. Байдың бар тіршілігі мен абыройы малына…
Байдың малы ортақ.
Негізгі мағынасы Байдың малын ағайын-туыс, көрші, жолаушы, жоқ-жітік бәрі өзінікіндей көреді: біреу сұрайды, біреу…
Бай қасына көшіп бар да,
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның ықпалына түсетінін білдіреді. Байдың қасында жүрсең, байлық…
Байлауы жоқ шешеннен
Үндемеген есті артық.
Бәйге алмаған жүйріктен,
Белі жуан бесті артық.
Үндемеген есті артық.
Бәйге алмаған жүйріктен,
Белі жуан бесті артық.
Негізгі мағынасы Ойын түйіндей алмайтын шешеннен үндемей отыратын ақылды кісі артық, бәйге ала алмаған жүйріктен белі…
Байлық мұрат емес,
Кедейлік ұят емес.
Кедейлік ұят емес.
Негізгі мағынасы Байлық адам өмірінің түпкі мақсаты емес, кедейлік ұялатын нәрсе емес. Мақал екі жаққа да шек қояды…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Байлық түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
Негізгі мағынасы Байлықтың түбінде сараңдық жатыр, ал нағыз қазынаның түбі — ақыл. Мал-дүние көбіне тежеп, қолы ашылмай…
Бай мақтанса - бір жұттық,
Батыр мақтанса - бір оқтық.
Батыр мақтанса - бір оқтық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шамадан тыс мақтануы қауіпке ұрындыратынын ескертеді. Бай байлығына масаттанса, бір…
Бай мақтанса, дәулеті шашылар,
Жарлы мақтанса, арты ашылар.
Жарлы мақтанса, арты ашылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның орынсыз мақтануының зиянын ескертеді. Бай өз дәулетіне сеніп, көпірсе, мал-мүлкі…
Бай малына мәз.
Негізгі мағынасы Бай малына мәз болады: оның бар қуанышы, бар ойы өз мал-мүлкінде. Мақал байлыққа берілген адамның…
Бай мен бай құда болса, достасады,
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Негізгі мағынасы Екі бай құда болса, достасады, бай мен кедей құда болса, араздасады дейді мақал. Тең дәулетті…
Байсыз әйел үйде тұрмас,
Баусыз оймақ қолда тұрмас.
Баусыз оймақ қолда тұрмас.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «бай» — байлық емес, «ері, күйеуі» деген мағына. Тура мағынасы: күйеуі жоқ әйел үйде…
Байтал жүйрік, пайда жоқ,
Қатын шешен, парқы жоқ.
Қатын шешен, парқы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай жақсы көрінген, бірақ шын мәнінде пайдасы жоқ нәрсенің қадірсіз болатынын меңзейді…
Байтал түгіл бас қайғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте қиын, қысылтаяң жағдайды білдіреді. Тура мағынасында «байталды» да, «басты» да ойлауға…
Байтал шауып бәйге алмас.
Негізгі мағынасы Байтал шауып бәйге алмас деген мақалдың тура мағынасы — жүйрікке жатпайтын байталдың үлкен жарыста…
Байыдым деме,
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды астамсудан, артық мақтанудан сақтандырады. «Байыдым деме» дегені — бүгінгі дәулетке…
Байын билеген әйел ауылды билеймін деп
Шәрһәкім болады.
Шәрһәкім болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі орнын білмей, өз шеңберінен асып кеткісі келген адам туралы айтады. Тура…
Байы өлген қатын келіншек болады,
Кедей болар жігіт еріншек болады.
Кедей болар жігіт еріншек болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы мінезге тікелей әсер ететінін астарлап айтады. Байы өлген әйел…
Бақа батпағын сағынар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өзіне үйреншікті, тіпті қолайсыз болса да, таныс ортасын қимайтынын білдіреді. Тура…
Бақ адасса, батпаққа қонады.
Негізгі мағынасы Адасқан бақ батпаққа барып қонады. Мақал бақыттың кейде лайықсыз жерге, оны бағалай алмайтын, ұстай…
Бақа көлін аңсайды,
Бұлдырық шөлін аңсайды.
Бұлдырық шөлін аңсайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр жанның өзіне үйреншікті, қолайлы ортасын қымбат көретінін білдіреді. Бақа үшін көл…
Бақа сисе, көлге сеп.
Негізгі мағынасы Мұндағы «сисе» — бақылдаса емес, сию, кіші дәретін жасау деген етістік. Мақалдың тура мағынасы…
«Бақ» десең де, «шақ» десең де жейді арыстан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның не «бақ» деп, не «шақ» деп атағанға қарамай, бәрібір жей…
Бақ қонбас жігіттің іздегені дес болмас.
Негізгі мағынасы Бағы жоқ жігіттің іздегені оған сүйеу, демеу болмайды: ол неге ұмтылса да, қолға түспейді, тапқаны да…
Бақсы бақсыны,
Жақсы жақсыны көре алмайды.
Жақсы жақсыны көре алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне ұқсас не бір деңгейдегі адамдардың өзара қақтығысып…
Бақсының емі өзіне қонбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өзгенің сырын жазып, басқаның дертіне дауа айтқан адам кейде өз басындағы мәселені шеше…
Бақ таздың басына,
Пұшықтың мұрнына қонады.
Пұшықтың мұрнына қонады.
Негізгі мағынасы Бақ кейде таздың басына да, пұшықтың мұрнына да қонады. Таз — шаш түсіретін бас терісі ауруымен…
Бақыл әулие емес,
Әулие бақыл емес.
Әулие бақыл емес.
Негізгі мағынасы Сараң адам әулие бола алмайды, нағыз әулие ешқашан сараң болмайды. Мақал қасиеттілік пен жомарттықты…
Бақылдың бауы көгермес,
Көгерсе көбеймес.
Көгерсе көбеймес.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «бақыл» — сараң, қолы ашылмайтын адам, ал «бау» — бақ, бау-бақша. Тура мағынасы: сараңның…
Бақырауық болса да, түйенің бары игі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе бақырап, даусы қатты шықса да, оның өзі бар болса — пайдасы мол…
Бақырауық демесең,
Бағалы түлік - түйе ғой.
Жаман да болса, өз ұлың,
Өз малыңа ие ғой.
Бағалы түлік - түйе ғой.
Жаман да болса, өз ұлың,
Өз малыңа ие ғой.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өзінікін жатсынбай, қадірлей білуі керек екенін айтады. Түйе – қазақ үшін бағалы…
Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да…
Бақыттың көзі соқыр:
не тазға, не ақылы азға қонады.
не тазға, не ақылы азға қонады.
Негізгі мағынасы Мақал бақытты соқыр жанға теңейді: ол кімге қонатынын көрмейді, сондықтан лайықты адамды таңдамай…
Бақыты жоқ адамға,
Бадырайған көз береді.
Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз береді.
Бадырайған көз береді.
Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз береді.
Негізгі мағынасы Бақыты жоқ адамға тағдыр бадырайған үлкен көз береді, ал дауасы жоқ, яғни ешкімге ем, шешім бере…
Балаға
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
Негізгі мағынасы Әкенің бағы мен малы балаға өз бағы, өз малы болып саналмайды дейді. Әке тапқан абырой да, жиған…
Балаға байқап сөйлесең, ақылыңа көнер,
Байқамай шет сөйлесең, көп ішінде өлер.
Байқамай шет сөйлесең, көп ішінде өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баламен сөйлескенде өте сақ, ойланып сөйлеу керек екенін білдіреді. Балаға жұмсақ, байыппен…
Баланың балақайы да бар, қалақайы да бар.
Негізгі мағынасы Балақай — баланы еркелеткенде айтатын жылы сөз, қалақай — тиген жерді күйдіретін шөп. Мақалды екі…
Баланың жақсысы - сүйініш,
жаманы - күйініш.
жаманы - күйініш.
Негізгі мағынасы Жақсы бала — ата-ананың сүйініші: оның әр ісі қуантады, мақтанышқа айналады. Жаман бала — күйініш…
Баланың тентек болғаны үйінен,
Жігіттің тентек болғаны биінен.
Жігіттің тентек болғаны биінен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас баланың бұзық, тентек болып өсуі көбіне үйдегі тәрбиеге байланысты екенін айтады. Ал…
Баласы әкесіне кереку үйретеді.
Негізгі мағынасы Баласы әкесіне Керекуді үйретеді — Кереку деп қазақтар ертеде Павлодар қаласын атаған. Әкесі сол жаққа…
Баласы жақсының қарасы жақсы.
Негізгі мағынасы Баласы жақсы адамның беделі де жақсы: жұрт оны балаларына қарап бағалайды, сыйлайды. Адам қартайғанда…