Бай қасына көшіп бар да,
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның ықпалына түсетінін білдіреді. Байдың қасында жүрсең, байлық пен берекеге жақындайсың деген тура мағына бар. Ал астарында: өзің де соған ұқсап, еңбексүйгіш, ыждағатты, ұқыпты болуға үйренесің деген ой жатыр. Қудың қасында жүрсең, айла, есеп, сақтық сияқты мінездер жұғады. Бірақ мақалдың түпкі ескертуі де бар: жақсы ортаның пайдасы бар, ал теріс орта адамды құртады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бай» — тек дәулетті адам емес, ырысы мен ісі бар, тәртібі орнықты орта. «Қу» — қулығы басым, айламен күн көретін, сенім аз орта. «Көшіп бару» — біреудің ортасына толық еніп, мінезі мен тіршілігін қабылдау деген образды бейне. «Байымасаң, маған кел» және «Құрымасаң, маған кел» деген жолдар ирониямен айтылып, әр ортаның адамға әртүрлі әсер ететінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал достықты, жұмыс ортасын, тіпті интернеттегі ортаны таңдауға қатысты айтылады. Адам өзін өсіретін орта іздеуі керек. Мысалы, жас маман білімді, талапшыл әріптестердің қасында жүрсе, тәжірибесі тез толығады; ал жалқау, жауапсыз топқа қосылса, өзі де сол қалыпқа түсуі мүмкін.
Baıymasań, maǵan kel.
Qý qasyna kóship bar da,
Qurymasań, maǵan kel.