Бақ таздың басына,
Пұшықтың мұрнына қонады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда кемшілікке ұқсайтын адамға да, кейде күткен бақ пен сәттілік бұйыратынын білдіреді. Тура мағынасында «таздың басы» мен «пұшықтың мұрны» айтылғанымен, астарында адамның сыртқы бейнесі емес, оның маңдайына жазылған несібесі маңызды екені жатыр. Халық бұл арқылы бақ пен ырыс біреудің түр-тұлғасына, сұлулығына қарап келмейді, әркімге әрқалай қонады деген ой айтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таз» бен «пұшық» — кемшілік, қисықтық, мінсіз еместік белгісі ретінде алынған образдар. Ал «бақтың қонуы» — сәттілік, дәулет, мүмкіндік, жолдың ашылуы дегенді меңзейді. Яғни, халық кемсіту үшін емес, өмірдің әділдігі кейде сырт көзге түсініксіз болатынын көрсету үшін осындай бейнелі сөз қолданған. Бақтың дәл соларға қонуы — тағдырдың тосын, күтпеген таразысын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде «бәрі көріктіге не мықтыға ғана бұйырмайды» деген мағынада айтылады. Мысалы, біреу оқуында аса көзге түспей жүргенімен, кенеттен жақсы жұмыс тауып, бағы жанып кетсе, осы мақал еске түседі. Бұл сөз адамды кісіге сыртынан баға бермеуге, әркімнің несібесі өзінде екенін түсінуге шақырады.
Pushyqtyń murnyna qonady.