Адам туралы — 22-бет 4641
Сұрыптау:
Әр нәрсе сынарда
өзінен мықтыға тап болады.
өзінен мықтыға тап болады.
Негізгі мағынасы Әр нәрсе сынар кезде өзінен мықтыға кезігеді: темір тасқа, тас темірге, күшті күштіге тап болғанда…
Әр сөздің орны басқа, мәні бөлек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр сөзді орнымен, ойланып айту керек дегенді білдіреді. Бір ғана сөздің өзі жағдайға қарай…
Әр сөздің өз ұяты бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де жауапкершілігі бар екенін білдіреді. Адам ауыздан шыққан әр сөзін ойлап айтуы…
Әр сұлудың бір міні бар.
Негізгі мағынасы Қанша сұлу болса да, әр адамның бір кемшілігі болады. Мақал мінсіз адам жоқ екенін еске салады. Сырт…
Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі.
Негізгі мағынасы Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі деген мақал адамға бір ғана жерге, бір ғана мүмкіндікке…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Әсіре қызыл тез оңар.
Негізгі мағынасы «Әсіре қызыл тез оңар» деген мақалдың тура мағынасы — тым қанық, қызыл түсті бояу тез оңып кетеді…
Әтешке шақыр десең,
Таң атсын дейді.
Таң атсын дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ісінен гөрі сылтау іздеуге бейім мінезін әжуалайды. Тура мағынасында әтешті шақыр…
Әтештей ғана әлі бар,
Атан жүгін көтермек.
Атан жүгін көтермек.
Негізгі мағынасы Әлі әтештің әліндей ғана, ал көтермек болғаны — атан түйенің жүгі. Мақал өз шамасын білмей, қолынан…
"Әттеген-ай" деген сайын ақыл қосылады.
Негізгі мағынасы Адам «әттеген-ай» деп өкінген сайын ақылы бір қадам толысады. Әр өкініштің артында бір қате тұр, ал…
Әуеде бұлт болса,
Жерде шерім етік ұртын томпайтар.
Жерде шерім етік ұртын томпайтар.
Негізгі мағынасы Бұл — халықтың ауа райын болжаған ырым-белгісі. Тура мағынасы: аспанда бұлт жиналып, жауын…
Әуеліде «бар» болып, ақырында «жоқ» болу шариғатқа қилап.
Негізгі мағынасы Алғашында «бар» деп уәде беріп, кейін «жоқ» деп айнып шығу — шариғатқа, яғни діннің де, әдептің де…
Әулекі би ат үстінен билік айтар.
Негізгі мағынасы Әулекі, яғни жеңілтек, байсалсыз би дауды тыңдап, екі жақтың сөзін салмақтамай, аттан түспей-ақ…
Әулие аттаған оңбайды.
Негізгі мағынасы Әулиені аттап өткен, яғни қасиетті нәрсені аяқ асты еткен, сыйламаған адамның ісі оңға баспайды. Қазақ…
Әулие әуелі өзін жарылқасын.
Негізгі мағынасы Біреуге бақыт, жәрдем уәде еткен адам алдымен өзінің ісін түзесін деген мысқыл. Өзі кедей, ауру не…
Әулие де қасындағысын қолдайды.
Негізгі мағынасы Әулиенің өзі де ең алдымен жанындағы, жақын жүрген адамдарына жәрдем береді. Мақал адам табиғатындағы…
Әулие сандықты көтеретін - түйе.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк артылған сандықты көтеріп, алысқа алып жүретін түлік түйе екені…
Бағайын десе малы,
Ауырайын десе ауруы жоқ.
Ауырайын десе ауруы жоқ.
Негізгі мағынасы Мақалда «жоқ» сөзі екі жолға ортақ: бағайын десе малы жоқ, ауырайын десе ауруы жоқ. Мұнда қолы бос…
Бағы тайған адамды
түйе үстінен ит қабар.
түйе үстінен ит қабар.
Негізгі мағынасы Бағы тайған адамды түйенің үстінде отырса да ит қабады. Түйе — биік жануар, оның үстіндегі адамға ит…
Базарға әркім барар,
Өзіне керегін алар.
Өзіне керегін алар.
Негізгі мағынасы Базарға кім көрінген барады, бірақ әркім өзіне керегін ғана алады: біреу ет, біреу мата, біреу ыдыс…
Базарда мың кісі бар,
Әркім танығанына сәлем береді.
Әркім танығанына сәлем береді.
Негізгі мағынасы Базарда мың адам жүрсе де, әркім тек өз танысына тоқтап сәлем береді, қалғанының қасынан өте шығады…
Базарда түйе пұл десе,
Ауылда қотыр тайлақ ойнақтайды.
Ауылда қотыр тайлақ ойнақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — базарда түйе қымбат бағаланса, ауыл ішінде қотыр тайлақтың өзі де…
Бай атқа мінсе,
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі теңсіздікті, бай мен жарлыға деген екі түрлі көзқарасты әшкерелейді. Бай адам…
Бай байыған сайын қалтырайды.
Негізгі мағынасы Бай баюы өскен сайын қалтырай бастайды: малы көбейген сайын оны жоғалтып аламын деп қорқады, әр тиынын…
Бай баласы - балпаң,
Жарлы баласы - жалтаң.
Жарлы баласы - жалтаң.
Негізгі мағынасы Мақал отбасының ауқаты баланың мінезіне қалай әсер ететінін айтады. Бай үйдің баласы балпаң: тоқ…
Бай баласы жатық, малшысы қодаң.
Негізгі мағынасы Байдың баласы жатық, яғни жайдары, сыпайы, ал оның малшысы қодаң — қоқаңдап, сес көрсетіп жүреді…
Бай бастас, батыр құлақтас.
Негізгі мағынасы Бай байлармен бас қосып, мәжілістес болады, батыр батырлармен ат құлағын тең ұстап, қатар шабады…
Бай болайын деген жігіт айырбасшыл,
Адам болайын деген жігіт қарындасшыл.
Адам болайын деген жігіт қарындасшыл.
Негізгі мағынасы Байығысы келген жігіт айырбасқа, саудаға ыңғайлы болады: малын малға, затын затқа ауыстырып, пайда…
Бай болам десең, аузыңды бақ.
Негізгі мағынасы Байығың келсе, аузыңды бақ: көрген нәрсені жей бермей, бар дүниені шашпай, тұтынуыңды тежей біл…
Бай болсаң аспа,
Жоқ болсаң саспа.
Жоқ болсаң саспа.
Негізгі мағынасы Байысаң, аспа, яғни тасынба, мастанба; жоқшылыққа ұшырасаң, саспа, абыржыма. Мақал адамға екі күйде де…
Бай болсаң, жарлылығыңды айтпа,
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Негізгі мағынасы Бай болсаң, кедеймін деп жоқсынба; кедей болсаң, баймын деп мақтанба. Мақал адамды өз жағдайын шынайы…
Байға жағынамын деп,
Жарлының зықы шығады.
Жарлының зықы шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуге ұнау, соның көңілін табу үшін екінші біреуге қиянат жасауға болмайтынын ескертеді…
Байға келін болғанша,
кедейге қыз бол.
кедейге қыз бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келін болып түскен өмірдің жауапкершілігі мен ауыртпалығын білдіреді. Бай үйіне келін…
Байдан ауысады, балдан жұғысады.
Негізгі мағынасы Байдың қасында жүрсең, оның молшылығынан саған да бірдеңе ауысады; балды ұстасаң, қолыңа бал жұғады…
Байдан жұғар, балдан тамар.
Негізгі мағынасы Бай адамның қасында жүрсең, оның дәулетінен саған да бірдеңе жұғады, балды ыдыстан ыдысқа құйсаң, бір…
Байдан пайда, қудан айла артылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай адамнан да, қу адамнан да бір қасиет үзілмейді деген ойды білдіреді. Тура мағынасында…
Байдан пайда құтылмас.
Негізгі мағынасы Бай адамнан пайда қашып құтыла алмайды: дәулеті барға табыс өзі келіп тұрады. Мал көп болса, төлі де…
Байда пейіл болса,
Кедейде мейір болады.
Кедейде мейір болады.
Негізгі мағынасы Бай адамның пейілі кең, ниеті түзу болса, кедей де оған мейірім, ықылас танытады. Мақал бай мен…
Байды Құдай ұрайын десе, жортуыл жасайды,
Биені Құдай ұрайын десе, құлын тастайды.
Биені Құдай ұрайын десе, құлын тастайды.
Негізгі мағынасы Құдайдың жазасына ұшырайтын бай жайлы өмірін тастап, жортуылға аттанады; жазаға ұшырайтын бие іштегі…
Байды Құдай ұрарында,
Дәулетіне мас болар .
Дәулетіне мас болар .
Негізгі мағынасы Құдай байды жазаламақ болғанда, ол байлығына масаң болып, есінен адасады дейді мақал. Мас — ішімдіктен…
Байдың қорасынан,
Жарлының жалғызы жоғалады.
Жарлының жалғызы жоғалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың қорасында мал көп болғандықтан, бір малдың жоғалғаны бірден…