Бақыты жоқ адамға,
Бадырайған көз береді.
Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз береді.

Негізгі мағынасы

Бақыты жоқ адамға тағдыр бадырайған үлкен көз береді, ал дауасы жоқ, яғни ешкімге ем, шешім бере алмайтын ауызға сылдыраған көп сөз береді. Мақалдағы ой — сырт пен іштің сәйкессіздігі: үлкен көз бәрін көріп, бәріне қызығады, бірақ бақ болмаған соң, қолға ештеңе түспейді; мағынасыз ауыз сылдырлап көп сөйлейді, бірақ сөзінде түйін жоқ. Мақал көп көріп, көп сөйлеп, бірақ ештеңеге қолы жетпейтін, нәтиже бермейтін адамды суреттейді. Нағыз құндылық — бақ пен дауа, яғни іс пен пайда, ал көз бен сөз — оның сырты ғана.

Образдар мен теңеулер

Мақал екі параллель бөлікке құрылған: бақыт пен дауа жоқ жерге көз бен сөз беріледі. Бадырайған көз — шарасынан шығып тұрған, бірдеңеге қадалған үлкен көз; қазақта бұл қызғаныш пен ашкөздікті де білдіреді. Дауа — ауруға ем, жалпы шешім, шара. Сылдыраған — бұлақтың суы сияқты тоқтаусыз, бірақ жеңіл, салмақсыз дыбыс. Береді етістігінің иесі айтылмайды, бірақ тағдыр деп ұғынылады: жетпегенді ол басқа нәрсемен толтырып қояды деген мысқыл бар.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды көп сөйлеп, бірақ ештеңе тындырмайтын, көзі бәріне қызығып, бірақ қолы ештеңеге жетпейтін адам туралы мысқылмен айтады. Кейде өз басына түскен сәтсіздікке күліп, адам өзін-өзі осылай келемеждейді. Нақты адамның көзін немесе келбетін мазақ ету үшін айту орынсыз. Мысалы: «Жиналыста ең көп сөйлеген сол, ал ісі жоқ. Дауасы жоқ ауызға сылдыраған сөз береді деген осы».

Қолданылу жағдаяттары

— Базарда тауарын ұзақ мақтап, бірақ біреуін де сата алмаған жігітке көрші саудагер күліп мақалдың екінші бөлігін айтады.
— Ауылда кез келген істің кемшілігін көріп, сынап жүретін, бірақ өзі ешнәрсеге қол тигізбейтін көршісі туралы әйелдер әзілдеп осы мақалды еске алады.