Бақ қонбас жігіттің іздегені дес болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бақ, дәулет, сәттілік бір адамға қона қоймаса, оның істеген әрекеті де оңайлықпен жеміс бермейді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адамның жолы ашылуы, ісінің берекелі болуы тек әрекетке ғана емес, маңдайдағы ырыс пен тағдырға да байланысты. Бірақ мақал жалқаулықты ақтамайды: бақ қонбаған жігіт те талаптанып, ақылмен, еңбекпен, сабырмен жүрсе ғана жол табады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бақ қону» — сәттілік пен ырыстың адамға келуі деген бейнелі ұғым. «Жігіт» сөзі жеке адамды емес, елге пайдалы, іс бастаушы азаматты аңғартады. «Іздегені дес болмас» деген тіркес бір істің ойдағыдай болуы үшін тек ниет емес, ішкі қуат, мүмкіндік, қолайлы мезет керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыс, оқу, кәсіп бастау кезінде жиі еске түседі. Мысалы, бір жас жігіт бірнеше рет грантқа да, жұмысқа да ілікпей жүрсе, жұрт оған «тағдыр жазуы бөлек болуы мүмкін, бірақ еңбектенуіңді тоқтатпа» деп осы мақалдың мәнін айтып жұбатады. Яғни сәтсіздікке күйінбей, жол іздеуді жалғастыру керек.