Бақа сисе, көлге сеп.
«Бақа сисе, көлге сеп.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мұндағы «сисе» — бақылдаса емес, сию, кіші дәретін жасау деген етістік. Мақалдың тура мағынасы: бақаның сиген аз ғана суы да көлге қосылып, оны толтыруға сеп болады. Астарлы мағынасы — кішкентай үлес те ортақ іске пайдасын тигізеді. Үлкен нәтиже көп адамның шағын үлесінен құралады, сондықтан ешкім өз көмегін «аз ғой» деп ұялмауы керек. Мақалда жеңіл әзіл де бар: ең болмашы нәрсенің өзі есепке кіреді.
Образдар мен теңеулер
Бақа — кішкентай, елеусіз жәндік, оның тамшысы көлмен салыстырғанда мүлдем байқалмайды. Көл — ортақ игіліктің, үлкен істің бейнесі. «Сеп» — көмек, демеу, пайда. Ауқымды көл мен болмашы тамшыны қатар қою арқылы мақал әр үлестің бағасын әзіл аралас көрсетеді. Бұл «Тамшыдан теңіз құралады» деген ойға үндес.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал қайырымдылық, ортақ жоба, жинақ сияқты істерге сай келеді. Мысалы, науқас балаға қаржы жинағанда біреу бес жүз теңге ғана аударып, ұялып тұрса, достары оған күліп осы мақалды айтып, әр теңгенің керек екенін еске салады. Мыңдаған шағын көмектен үлкен қаражат жиналады.