Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
631.7K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Ханды Құдай ұрарында,
Қарашасымен қас болар.
Қарашасымен қас болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билігі жүрген адам да бір сәтте әлсіреп, өзіне жақын жандардан айырылып қалуы мүмкін екен...
Алды-артыңа қарайла,
Бөрік астында бөрі бар,
Басып кетпе, абайла.
Бөрік астында бөрі бар,
Басып кетпе, абайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр қадамын аңдап басуға, айналасына мұқият қарауға шақырады. Тура мағынасында жол...
Тұйық судың түбі - құрт.
**Негізгі мағынасы** Тұйық су — ағып тұрмайтын, қозғалысы жоқ су. Мұндай су ұзақ жатса, лайланып, бұзылып, түбіне құрт-қ...
Асыңа тойғызбасаң да,
Ақ ниетіңе тойғыз.
Ақ ниетіңе тойғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге мол ас беріп қарық қылмасаң да, шын көңілден шыққан ақ пейіліңм...
Халық сүймес,
Сүйгені суға батпас, отқа күймес.
Сүйгені суға батпас, отқа күймес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, халық сүймеген адамға қауырт қиындық түссе, оны ешкім қорғамайд...
Оңбаған - өсекшіл.
**Негізгі мағынасы** «Оңбаған - өсекшіл» деген мақал өсек айтатын адамның мінезін қатты сынға алады. Мұнда тура мағынад...
Үндемесең, дау алар,
Жата берсең, жау алар.
Жата берсең, жау алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қажет кезде үнсіз қалмай, өз құқығы мен намысын қорғай білуге шақырады. Егер адам...
Жақсыға берсең асыңды,
Жақсы сыйлар басыңды.
Жаманға берсең асыңды,
Итке тастар басыңды.
Жақсы сыйлар басыңды.
Жаманға берсең асыңды,
Итке тастар басыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге жақсылық жасасаң, соған сай жауап алатыныңды білдіреді. Жақсы адамға ас бер...
Түйе мойнын тұз кесер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйенің ұзын мойнын кесетін күшті нәрсе тұздай болып көрінеді. Астарлы...
Долы қатын - жылауық,
Сұғанаң қатын - сұрауық.
Сұғанаң қатын - сұрауық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел мінезіндегі екі жағымсыз қылықты салыстырып отыр. «Долы қатын» — ашуланшақ, сабырсыз...
Отыз күн оразаның бір айты бар,
Әр қылған жақсылықтын, бір қайты бар.
Әр қылған жақсылықтын, бір қайты бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отыз күн ұсталған оразаның соңында бір айт мерекесі келетіні. Астарлы...
Әділет тілесе, атаңның да айыбын айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділдіктің бәрінен биік тұруы керегін айтады. Егер адам шын әділдік іздесе, туыстыққа, та...
Арам, арам түбі - реніш,
Адал, адал түбі - кеніш.
Адал, адал түбі - кеніш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арам жолмен келген істің соңында реніш, өкініш, көңіл толмаушылық қалад...
Шын сөз - бал, өтірік сөз - жуа.
**Негізгі мағынасы** Шын сөз адамның жанын жадырататын, көңілге жағатын тәтті нәрсеге теңеледі. Өйткені шындық сенім туд...
Сырты қара болғанмен, іші сара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі болмысын салыстырады. Тура мағынасында — бір нәрсенің сы...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.