Өсектің уыты уақытында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өсектің уыты уақытында» деген мақал өсектің де өз зияны, өз дерті болатынын аңғартады. Тура мағынасында уыт — у сияқты ащы, күйдіргіш нәрсе. Астарлы мағынасында өсек те адамның көңілін жаралап, араға сызат түсіріп, абыройға дақ түсіреді. Бірақ ол қашан айтылса да, өз уақытымен, өз «әсерімен» келеді: біреуді мезетінде күйдіріп, кейін ұзаққа созылатын өкініш қалдыруы мүмкін. Сондықтан бұл сөз өсекке еріп сөйлемеуді, ауыздан шыққан сөздің салдарын ойлауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «уыт» сөзі өсектің у секілді қауіпті екенін білдіреді. У қалай денені әлсіретсе, өсек те адамаралық сенімді әлсіретеді. Мұнда өсек көзге көрінбейтін, бірақ іштен бүлдіретін нәрсе ретінде бейнеленген. Халық сөздің салмағын осылайша қысқа да нұсқа суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі жалған ақпаратқа, біреуді сыртынан жамандауға байланысты жиі айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер туралы дәлелсіз әңгіме тараса, ол ұжымның берекесін кетіреді. Сол кезде «өсектің уыты уақытында» деп, сөздің қауіпті екенін ескертуге болады.