Өлім - кезек, дау - қонақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өлім - кезек, дау - қонақ» мақалында өмірдің заңдылығы мен жанжалдың өткіншілігі айтылады. Тура мағынасында, өлім бәріне ортақ, одан ешкім қашып құтыла алмайды; астарлы мағынасында, адам өмірдің шындығын қабылдап, мәңгілік емес нәрсеге бола артық күйіп-пісіп, берекесін кетірмеуі керек. Ал дау да қонақ сияқты: ол бір үйге, бір елге уақытша ғана келеді, сондықтан оны ақылмен, сабырмен шығарып салу қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кезек» сөзі өлімнің кезектесіп келетін табиғатын, яғни оның ешкімді айналып өтпейтінін білдіреді. «Қонақ» бейнесі даудың ұзақ тұрақтамайтынын, келіп-кететін құбылыс екенін меңзейді. Қазақ ұғымында қонақты күтіп алып, жөнелткен сияқты, дауды да ушықтырмай, жөн-жосығымен шешу керек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасылық түсініспеушілік, көршімен не әріптеспен шыққан кикілжіңде сабыр сақтауға үндейді. Мысалы, екі адам бір жерге таласып ренжіссе, ұзақ соттасып, араздықты үлкейтпей, мәміле жасап бітіргені дұрыс. Өйткені жанжалдың да, адам ғұмырының да шегі бар.