Өсекке керең бол,
Ойға терең бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды бос сөзге, ғайбат пен өсекке ермей, ақылға салып өмір сүруге үндейді. «Өсекке керең бол» дегені — біреудің сыртынан айтылған жағымсыз сөзді тыңдай берме, оған елігіп, араласуың өзіңе де, өзгеге де зиян деген ой. Ал «Ойға терең бол» дегені — әр істің мәнін аңғарып, асықпай ойланып, байыппен шешім қабылда деген өсиет. Яғни, сыртқы дауға құлақ түрмей, ішкі парасатты күшейту керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «керең бол» сөзі тура мағынасында естімеу емес, бейнелі түрде селқос қарау, мән бермеу дегенді білдіреді. Ал «ойға терең бол» — терең су сияқты түбін көрмейтін салмақты ой, кең түсінік, байыпты мінез ұғымын береді. Өсек үстірттікті, ал терең ой кемелдікті танытады. Мақал осы екі ұғымды қарама-қарсы қойып, адамның мінезін түзетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде әлеуметтік желіде біреуді негізсіз сынау, қауесет тарату көп кездеседі. Осындайда бұл мақал өте орынды. Мысалы, әріптес туралы өсек естісең, оны тарата жөнелмей, деректі тексеріп, сабыр сақтаған дұрыс. Бұл адамның абыройын да, өз беделіңді де қорғайды.
Oıǵa tereń bol.