Өсектің өртінен дерті жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өсектің зияны оттың өртіндей қауіпті, тіпті одан да ауыр дертке айналуы мүмкін деген ой айтылады. Мұнда тура мағына жоқ, астарлы мағына басым: өсек адамның абыройын түсіріп қана қоймай, араға іріткі салып, жан дүниені жаралайды. Бір ауыз жаман сөз ұзаққа созылатын өкпе, күдік, ұрыс тудыруы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
«Өрт» — тез тарайтын, бәрін шарпып кететін қауіпті нәрсенің бейнесі. Ал «дерт» — жанға да, көңілге де түсетін ауыр зардапты білдіреді. Мақал өсекті жай сөз емес, іштен іріткен індет ретінде көрсетеді. Яғни сөздің оттай қауіпті, жүрекке сызат түсіретін күшін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі жалған ақпаратқа, біреуді сыртынан ғайбаттауға да дәл келеді. Мысалы, сыныпта бір оқушы туралы негізсіз өсек тараса, ол баланың беделі түсіп, достары да суысып кетуі мүмкін. Сондықтан кез келген сөзді таратарда оның шындығын тексеріп, біреудің намысына тимеуді ескерту үшін осы мақал жиі айтылады.