Ақсақалды ауыл азбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ақсақалды ауыл азбас» деген мақал ауылдың, елдің берекесі сыйлы ақсақалдың сөзіне, ақылына, тәрбиесіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынасында, ақсақалы бар ауылда тәртіп, жөн-жоба сақталады; астарлы мағынасында, үлкенді құрметтеп, ақылды тыңдаған жұрт іріп-шірімейді, азбайды, бағытынан жаңылмайды. Ақсақал – тек жасы үлкен адам емес, өмір көрген, елге жөн айтатын, дауласқанды тындыратын, жасқа өнеге болатын тұлға.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақсақал» бейнесі – даналықтың, сабырдың, парасаттың символы. «Ауыл» сөзі бүкіл ел-жұрттың шағын үлгісі ретінде алынып отыр. Яғни ауылдың азбауы бір адамның қадіріне ғана емес, сол адамның сөзіне құлақ асатын қауымның мәдениетіне де байланысты. Мақал үлкеннің орны бөлек екенін, ақыл айтатын кісі болса, орта түзелетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасыда, ұжымда, ауыл-аймақта тәртіп пен татулықты сақтауға қатысты айтылады. Мысалы, ауыл жастары арасындағы түсініспеушілікті шешкенде, ақылгөй қария араласып, екі жақты татуластырса, «Ақсақалды ауыл азбас» деп соны мақұлдайды. Бұл — тәжірибелі, әділ үлкеннің қоғамға пайдасы зор деген сөз.