Алдыңғы арбаның доңғалағы қайда жүрсе,
Соңғы арбаның доңғалағы сонда жүріеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — алдыңғы арба қай бағытқа жүрсе, соңындағы арбаның доңғалағы да сол ізімен қозғалады. Астарлы мағынасы — кейінгі адам көбіне алдыңғының іс-әрекетіне, бағытына, үлгісіне еріп отырады. Яғни біреудің жасағанын қайталау, үлкеннің жолын ілесу, бастауыштың әрекеті басқаларға ықпал етуі мүмкін деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алдыңғы арба» — бастамашы, жол көрсетуші адам немесе топ. «Соңғы арба» — соған ерген, соңынан ілескен жұрт. «Доңғалақ» қозғалыстың, әрекеттің белгісі ретінде алынған. Халық арба бейнесі арқылы өмірдегі еліктеу мен тәуелді байланысты өте түсінікті етіп көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тәрбие, көшбасшылық, орта ықпалы туралы айтқанда жиі қолданылады. Әсіресе балалар мен жастарға жақсы үлгі көрсетудің маңызды екенін еске салады. Мысалы, сыныптағы белсенді оқушы сабаққа тиянақты дайындалса, өзгелері де соған қарап ұқыптылыққа үйренеді. Сол сияқты, басшының әділдігі немесе немқұрайдылығы бүкіл ұжымның ісіне әсер етеді.
Sońǵy arbanyń dońǵalaǵy sonda júriedi.