Анаңа рақым етпесең,
Балаңнан рақым күтпе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — анаңа мейірім, қамқорлық, құрмет көрсетпесең, өз балаңнан да сондай рақым күтпе. Астарлы мағынасы — адам өзінен бастау алатын өнеге мен тәрбиенің өте маңызды екенін айтады. Ата-анаға жасалған жақсылық кейінгі ұрпаққа үлгі болып қайтады. Анаға қатал, немқұрайды адам баласының да мейірімін сезбеуі мүмкін, өйткені тәрбие сөзден емес, іс-әрекеттен қалыптасады.
Образдар мен теңеулер
Мақалда «ана» — мейірім мен өмірдің бастауы, ал «бала» — сол тәрбиенің жемісі ретінде алынған. «Рақым» сөзі тек аяушылық емес, жүректегі жылылық, қамқорлық, ізет мағынасын білдіреді. Мұнда себеп пен салдар байланысы бар: анаңа қандай қарым-қатынас жасасаң, соның шапағаты немесе салдары өз ұрпағыңнан көрінуі мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ананы қадірлеу, қартайғанда қамқор болу, отбасында сыйластық сақтау керек екенін еске салады. Мысалы, жұмыстан қолы босамаса да, анасының халін сұрап, қажетіне көмектесетін адам кейін өз баласынан да жылылық пен құрмет көре алады. Бұл — тәрбиенің ұрпақтан ұрпаққа жалғасатынын көрсетеді.
Balańnan raqym kútpe.