Анаңа рақым етпесең,
Балаңнан рақым күтпе.

Күнде бір мақал

«Анаңа рақым етпесең, Балаңнан рақым күтпе.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Анаңа мейірім көрсетпесең, қартайғанда балаңнан мейірім күтпе. Мақал ұрпақтан ұрпаққа берілетін үлгі туралы: бала ата-анасына қалай қараса, оның баласы да оған солай қарайды. Себебі бала сөзден гөрі көргенін үйренеді; анасын сыйламаған әкенің үйінде өскен бала да ата-ананы сыйлауды білмейді. Ой — ескерту: бүгінгі істің жауабы ертең өз балаңнан қайтады.

Образдар мен теңеулер

Рақым — мейірім, аяушылық, жанашырлық; араб тілінен енген сөз. Мақалдағы үш буын — ана, сен, балаң — бір тізбек құрайды. Бірінші жолда «етпесең» шарты, екінші жолда «күтпе» тыйымы тұр, ойдың себеп-салдар құрылымы айқын. Бұл «не ексең, соны орасың» деген қағиданың отбасылық нұсқасы: мейірімнің де тұқымы бар, оны сеппеген адам өнімін күтпейді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды анасына қарамай кеткен адамға ескерту, ұят ретінде айтады. Кейде өз анасын күтіп жүрген адамды мақтағанда, «балаларың да саған солай қарайды» деген тілекпен қолданылады. Салмақты, кейде қатаң үнмен естіледі. Мысалы, көрші: «Анаңды ауылда жалғыз тастап кеттің, анаңа рақым етпесең, балаңнан рақым күтпе».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда қарт анасын өз үйіне алудан бас тартқан ұлға ағасы ертеңгі өз қартайған шағын ойлауды айтады.
— Ас үйде кішкентай қызы әжесіне шай құйып бергенін көрген анасы өзінің шешесіне қалай қарайтынын ойлап қалады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Анаңа рақым етпесең, Балаңнан рақым күтпе. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Anańa raqym etpeseń,
Balańnan raqym kútpe.