Алдыңа ас қойдым,
Екі қолыңды бос қойдым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — алдына ас қойылып, адамның тамақ ішуге толық мүмкіндігі барын білдіреді. Астарлы мағынасы — біреуге барлық жағдай жасалып тұрса да, ол өзі әрекет етпей, енжарлық танытса, ештеңе өнбейтінін айтады. Яғни мүмкіндік дайын тұрғанда, адамның өзі ынта көрсетіп, қол қимылын салып, еңбек етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — дайын игілік, береке, игі мүмкіндік бейнесі. «Екі қолыңды бос қойдым» дегені — кедергі жоқ, жұмыс істеуге, әрекет етуге жол ашық деген ойды білдіреді. Бұл тіркес адамның жалқаулыққа салынып, қол қусырып отыруын да астарлап сынайды. Қазақ танымында қол — іс пен әрекеттің, ал ас — несібенің белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп немесе тұрмыста дайын мүмкіндік берілгенде, оны бос жібермеу керектігін еске салады. Мысалы, жас маманға тәжірибелі ұстаз барлық жолды көрсетіп, тапсырмаларды түсіндіріп берсе, бірақ ол бәрібір бастамаса, осы мақал орынды айтылады. Мағынасы: мүмкіндік барда қимылда, еңбектен, сонда ғана нәтиже болады.
Eki qolyńdy bos qoıdym.