Ана алдында - құрмет,
Ата алдында - қызмет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-анаға деген құрмет пен парызды қатар айтады. Ана алдында — құрмет көрсету керек, өйткені ана мейірім мен жанашырлықтың символы. Ата алдында — қызмет ету керек, яғни әке еңбегін бағалап, оның көңілін табу, айтқанын тыңдап, жүгін көтеру қажет. Тура мағынасында бұл — отбасы ішіндегі әдеп. Астарлы мағынасы — ата-анаға ізет білдіру адамның тәрбиелі, көргенді, азамат болып қалыптасқанын көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ана» мен «ата» — тек екі адам емес, отбасының қос тірегі. «Құрмет» сөзі ананың жүрек жылуын, ал «қызмет» сөзі әкенің еңбегін өтеуді меңзейді. Яғни, анаға жылы сөз, қамқорлық, сыйластық керек; әкеге қолғабыс, жауапкершілік, іс жүзіндегі көмек керек деген ой берілген. Бұл теңеу отбасыдағы рөлдерді нәзік әрі дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ата-ананы телефонмен хабарласып, хал-жағдайын сұраудан бастап, үй шаруасына көмектесу, ауырса жанынан табылу сияқты әрекеттермен іске асады. Мысалы, студент қалада оқып жүрсе де, анасын жиі ренжітпей, әкесіне қолынан келген көмегін беріп, демалыста үйге барып шаруасына жәрдемдессе — мақалдың мәні орындалады.
Ata aldynda - qyzmet.