Алтынды еріте білмеген күл етеді,
Жібекті түте білмеген жүн етеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: алтынды дұрыс балқыта алмасаң, ол құнды күйінде қалмай, пайдасыз күлге айналады; жібекті ұқыптап өңдей алмасаң, ол нәзік матадан айырылып, жай ғана жүн болып қалады. Астарлы мағынасы — кез келген қымбат нәрсенің де дұрыс күтім мен шеберлік болмаса, қадірі кетеді. Яғни, асылды асыл күйінде сақтау үшін білім, ептілік, ұқыптылық керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы алтын — ең бағалы, сирек дүние; ол адам еңбегінің, мүмкіндіктің, жақсы қасиеттің символы. Күл — құнсыздықтың, босқа кеткен еңбектің белгісі. Жібек — нәзіктік, әсемдік, сапа. Жүн — қарапайым, бастапқы күй, өңделмеген нәрсе. Осы образдар арқылы мақал шеберліктің жоқтығы бағалыны да арзандатып жіберетінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, жақсы білім алған жас маман өз ісіне салғырт қараса, қабілеті толық ашылмай, мүмкіндігін жоғалтады. Керісінше, ұқыптылық пен жауапкершілік болса, сол қабілет үлкен жетістікке айналады. Сондықтан мақал адамды бар нәрсенің қадірін білуге, оны дұрыс пайдалана білуге шақырады.
Jibekti túte bilmegen jún etedi.